Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым лекцие щыкIуагъ, темэу «Хэгъэгум илIыхъужъхэр щыгъупшэхэрэп. ЗыкIыныгъэм кIуачIэр хэлъ» зыфиIорэм Iофтхьабзэр фэгъэхьыгъагъ, ар Урысые обществэу «ШIэныгъэм» иакциеу «ШIэныгъэр. Къэралыгъор» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъагъ.

Лекторэу Iофтхьабзэм иIагъэр МКъТУ-м ичIыдагъэ ыкIи иэнергетикэ кафедрэм идоцентэу, техническэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, Обществэу «ШIэныгъэм» илекторэу Николай Старковыр ары. Урысыем щыпсэурэ лъэпкъмэ языкIныгъэ ар къытегущыIагъ, ау анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр Адыгэ шыудзэ полкыр зызэхащэгъагъэр илъэси 110-рэ зэрэхъугъэр ары, Урысые империемрэ Кавказ лъэпкъхэмрэ язэдэлэжьэныгъэ а шыудзэм изэхэщэн къыпкъырыкIыгъагъ.

Черкесскэ шыудзэ полкыр 1914-рэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ Армавир щаугъоигъагъ, Кавказскэ Туземнэ шыудзэ дивизием щыщэу хъугъагъэ. А подразделение гъэшIэгъоным адыгэхэмрэ къэзэкъхэмрэ ежь яшIоигъоныгъэкIэ щызэгохьэгъагъэх. Шыу нэбгырэ 3500-рэ дзэкIолIхэу ыкIи офицерхэу ащ хэтыгъэх, апэрэ дунэе заом псэемыблэжьэу щызэуагъэх.

— ЛIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI Урысыер лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ къэралыгъоу псыхьагъэ. Лъэпкъмэ языкIныгъ ары кIуачIэу хэгъэгум иIэм сидыгъокIи ылъапсэу щытыгъэр,  — къыхигъэщыгъ Николай Старковым.

ДзэкIолI бэ дэдэхэм къэралыгъо бгъэхалъхьэхэр къагъэхъагъэх, ахэм ащыщыгъ Георгиевскэ къащэр, а бгъэхалъхьэр анахь лIыбланэхэр ары зыфагъэшъуашэщтыгъэр.

— БлэкIыгъэм илIыхъужъхэм яшIэжь гъэлъэпIэгъэныр — ар непэрэ обществэм щыпсэухэрэм языкIныгъэкIэ мэхьанэ зиIэ лъэубэкъу. Адыгэ Республикэми Краснодар крайми Апэрэ дунэе заом хэлэжьагъэхэм яшIэжь ащымыгъупшэнымкIэ IофшIэнышхо ащагъэцакIэ, саугъэтхэмрэ мыжъосынхэмрэ ащагъэуцу. Iоныгъом и 5-р Адыгеим икъушъхьэчIэсхэмрэ Пшызэ къэзэкъхэмрэ ядзэ зэныбджэгъуныгъэ и Мафэу агъэнэфагъ, гъэ къэс хагъэунэфыкIы, — къыкIигъэтхъыгъ лекторым.

Джырэ уахътэм лъэпкъхэм языкIныгъэ къизыIотыкIырэ щысэу щыIэхэмкIэ лекциер аухыгъ. Николай Старковым къыкIигъэтхъыгъ, Адыгэ шыудзэ полкым къыкIэныгъэ шIэжьыр къыткIэлъыкIорэ лIэужыбэмэ гукъыдэчъ афэхъунэу щыт, лъэхъанэ чыжьэм лъапсэу ашIыгъэм ихабзэхэр лъагъэкIотэщтых.

Мыщ фэдэ Iофтхьабзэмэ тыгу къагъэкIыжьы тарихъ шIэжьым мэхьанэшхо зэриIэр, лъэпкъхэм азыфагу илъ зэгурыIоныгъэр агъэпытэ, ар непэрэ уахътэмкIэ IофыгъошIу дэдэу щыт.