Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым шIэныгъэлэжьхэм ясовет изэхэсыгъо щыкIуагъ, ар университетым иректорэу Къуижъ Саидэ зэрищагъ.

Повесткэ шъхьаIэм хэплъэнхэм ыпэкIэ, хабзэ зэрэхъугъэу, советым щыщхэу зимэфэкI мафэхэм Къуижъ Саидэ афэгушIуагъ.

Гъэсэныгъэ программэхэм ыкIи апшъэрэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынэу рагъэджэщтхэр апшъэрэ еджапIэм къызэрэчIэхьагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр къыIотагъ приемнэ комиссием исекретарэу Бэрзэдж Розэ.

Мы илъэсым университетым учIэхьаныр ыпэхэрэм къазэрэхэщыгъэр къыкIагъэтхъыгъ, сыда пIомэ, абитуриентэу къекIолIагъэмэ япчъагъэ гъэ пстэуми ашъхьадэкIыгъ, къычIахьэ зышIоигъор бэ дэдагъ, ащ елъытыгъэу гъэсэныгъэ амалэу зэрагъэгъотыхэрэм апшъэрэр пштагъэми, гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэр арыми, заушъомбгъугъ.

2024-рэ илъэсым университетым учIэхьан плъэкIынэу щытыгъ лъэныкъо 32-рэ бакалавриатымкIэ, специалитетымкIэ 8, магистратурэм ылъэныкъокIэ 18, ординатурэ сэнэхьатхэмкIэ 7 ыкIи 12 аспирантурэм ишIэныгъэ сэнэхьатхэмкIэ. ЗэкIэмкIи апшъэрэ гъэсэныгъэ программэхэмкIэ еджэнхэу документхэр къэзытыгъэхэ абитуриентхэр нэбгырэ 3535-рэ хъущтыгъэ, ар 2023-рэ илъэсым елъытыгъэмэ процент 14,5-кIэ нахьыб. Ащ щыщэу нэбгырэ 424-мэ ядокументхэр МКъТУ-м икъутамэу поселкэу Яблоновскэм дэтым къыфатыгъагъ. Анахь къадэхъугъэу алъытэрэр бюджет чIыпIэм чIахьэхэрэм апае ЗыкI къэралыгъо ушэтынымкIэ гурыт баллым ипчъагъэ зэрэхэхъуагъэр ары. 2016-рэ илъэсым ар балл 54.9-рэ хъущтыгъэмэ, 2024-рэ илъэсым 64-м нэсыгъ. Ащ къегъэлъагъо университетым чIахьэрэмэ гъэсэныгъэ ыкIи ухьазырыныгъэ дэгъу зэраIэкIэлъыр, ащ елъытыгъэу апшъэрэ еджапIэм ишIэныгъэ шапхъи нахь лъагэ мэхъу.

2024-рэ илъэсым Урысые Федерацием и Правительствэ ЗыкI цифрэ платформэм фэгъэхьыгъэ унашъоу къыдигъэкIыгъэм елъытыгъэу цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным фэлэжьэрэ «Урысыем IофшIэн щыгъотыгъэныр» зыцIэм целевой егъэджэнымкIэ предложениехэр къыхьыгъэх, ахэр гъэсэныгъэ программиблэу бакалавриатым ыкIи специалитетым фытегъэпсыхьагъэх, зэкIэмкIи зэзэгъыныгъэ 101-рэ зэдашIыгъ. Заказчикхэр — псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм ыкIи Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм я Министерствэхэр, урысые компаниехэр, ахэм ащыщых ПАО «Россети Кубань», ООО «Ростовская зерновая компания «Ресурс» зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэр. Ахэм яшIуагъэкIэ студентмэ амалхэр яIэхэ мэхъу апшъэрэ еджапIэр къаухымэ IофшIэпIэ чIыпIэ ащ лъыпытэу агъотынэу, еджэхэфи адэлэжьэшъунхэу, зэпхыныгъэхэр агъэпытэнхэу.

ЗэкIэмкIи университетым чIэхьагъэхэр программэхэу бакалавриатымкIэ, специалитетымкIэ ыкIи магистратурэмкIэ зэрэхъугъэр нэбгырэ 2104-рэ, ащ хэхьэх студент 350-у МКъТУ-м икъутамэу поселкэу Яблоновскэм дэтым чIэхьагъэхэри.

МКъТУ-м гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ хэхъоныгъэхэр зэришIыщтхэм ыуж ит. 2024-рэ илъэсым университетым учIэхьанэу сэнэхьат лъэныкъоу 21-рэ ыкIи зы сэнэхьатрэ къыгъэлъэгъуагъ. Приемнэ кампанием изэфэхьысыжьхэмкIэ гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэм ипрограммэкIэ еджэнхэу нэбгырэ 778-рэ аштагъ, ар процент 31,4-кIэ 2023-рэ илъэсым нахьыб.

Къыхэгъэщыгъэн фае, МКъТУ-м икъутэмэ Политехническэ колледжэу поселкэу Яблоновскэм дэтым къэгъэлъэгъон дэгъухэр зэриIэхэр. Колледжым студент 344-рэ аштагъ, ащ щыщэу 217-р Адыгэ Республикэм щыщых, 91-р Краснодар краим, 26-р Урысыем инэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэх, 5-р IэкIыб къэралыгъомэ яцIыфых.

Ащ къегъэлъагъо колледжым зыфырагъаджэхэрэ сэнэхьатхэр тиреспубликэ имызакъоу, нэмыкI шъолъырхэми ящыкIагъэу зэрэщытыр, шIуагъэ къытэу зэрэлажьэхэрэр.

2024-рэ илъэсым МКъТУ-м ординатурэм ыкIи аспирантурэм зэращычIэхьагъэхэм уигъэгушIонэу щыт. Бюджетнэ чIыпIэхэм нэбгырэ 30 ачIэхьагъ, ащ щыщэу 19-р целевой квотэкIэ кIуагъэх. Ахэмэ язаказчикыр псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и Министерств ары. АпкIэ атызэ еджэнхэу ординатурэм ыкIи аспирантурэм ачIэхьагъэхэр нэбгырэ 61-рэ мэхъу.

Шъхьафэу къыхэгъэщыгъэн фае IэкIыб къэралмэ къарыкIырэ студентхэу МКъТУ-р апшъэрэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотынымкIэ къыхэзыхыхэрэр нахьыбэ зэрэхъугъэхэр. 2024-рэ илъэсым университетым ащ фэдэ студент 64-рэ къычIэхьагъ, ар процент 34,4-кIэ ыпэрэ илъэсым нахьыб. Ащ къегъэлъагъо университетыр дунаим зэрэщызэлъашIэрэр, игъэсэныгъэ программэ агу зэрэрихьырэр.

Зэхэуубытэжьмэ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым приемымкIэ щыIэгъэ цифрэхэр зэкIэ ригъэкъугъэх. ЫпкIэ зыфатырэ чIыпIэу иIэхэми япчъагъэ ахэхъуагъ.

Гъэмэфэ зачетнэ-ушэтын сессием фэгъэхьыгъэу доклад къышIыгъ егъэджэн-методическэ гъэIорышIапIэм ипащэу Наталья Чудесовам. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, сессиер Положениеу МКъТУ-м щеджэхэрэм яаттестацие ирегъэкIокIын фэгъэхьыгъэм елъытыгъэу зэхащагъ, сэнэхьатхэм ягъэхьазырынкIэ щыIэ егъэджэн графикри ащ къыделъытэ. Гъэсэныгъэм изытет ауплъэкIуным фэшI зэфэшъхьаф шIыкIэхэр агъэфедагъэх. Ахэм ащыщыгъэх тестированиехэр, онлайн-курсхэр ыкIи нэмыкIхэр.

Ахэмэ яшIуагъэкIэ рагъаджэхэрэмэ яшIэныгъэхэм ахагъэхъон алъэкIыгъ, джыри сессиер къэмысызэ ухьазырыныгъэ дэгъу зэряIэр къагъэлъэгъуагъ. Студентхэм якъаралыгъо зэфэхьысыжь аттестацие МКъТУ-м хэхьэрэ Политехническэ колледжым ыкIи ащ икъутамэу поселкэу Яблоновскэм дэтым ащыкIуагъ. Ащ фэдэ шIыкэм ишIуагъэкIэ студентмэ шIэныгъэу яIэр зыфэдэр ауплъэкIун алъэкIы. Аттестационнэ уплъэкIунхэр зэхащэнхэм фэшI аккредитацие зиIэ гупчэхэр зэхащэгъагъэх, ахэм яплощадкэхэм шъхьафит уасэ студентмэ яшIэныгъэмэ ащыфашIыгъ.

МКъТУ-м хэхьэрэ Медицинскэ институтым ушэтынхэр къэмысызэ аттестациер тестирование шIыкIэм тетэу щарагъэтыгъ, ащ пае десэхэр студентмэ автоматическэу къаратыщтыгъэх, уасэхэри ащ тетэу афагъэуцущтыгъэх. Къыхэгъэщыгъэн фае, тестированиер зэрэкIорэм эксперт шъхьафитхэр зэрэлъыплъагъэхэр, ащ зэфэхьысыжьхэр нахь нафэ къышIыгъэх. «Стартапыр дипломым фэдэу» зыфиIорэ проектым студентхэр зэрэхэлэжьагъэхэри осэшIмэ къыдалъытагъ. Ащ Экспертнэ советым экспертизэ щекIу, ащ ишIуагъэкIэ студентмэ япроектхэр къаухъумэнхэ алъэкIы, IэпэIэсэныгъэ зыхэлъмэ яджэнджэшхэми ядэIух.

Сессием зэфэхьысыжьэу фэхъугъэм къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, студентмэ яухьазырыныгъэ нахь лъэш хъугъэ. ШIэныгъэ дэгъухэр аIэкIэлъых. ГъорекIорэ илъэсым елъытыгъэмэ процент 83,9-м нэсэу еджэн къэгъэлъэгъонхэм ахэхъуагъ, шIэныгъэм идэгъугъэ хэхъуагъэр процент 61,1-рэ. Заочнэ шапхъэм илъэу еджэхэрэми шIэныгъэу зэрагъэгъотырэм идэгъугъэ зэрэхэхъуагъэр къэнэфагъ. Студентхэм яеджэн нахьышIу процент 73,1-кIэ хъугъэ, шIэныгъэм идэгъугъэ процент 64.8-кIэ.

Зэфэхьысыжьхэм защэгъуазэхэм ыуж, шIэныгъэлэжьхэм ясовет хэтхэм унашъо ашIыгъ дисциплинэ шъхьафхэмкIэ джыри аттестациеу арагъэкIугъагъэмкIэ уплъэкIунхэр ашIыжьынхэу, студентмэ яшIэныгъэхэр а лъэныкъохэмкIэ хэгъэхъогъэнхэмкIэ амалэу щыIэхэр рахьылIэнхэу.

Зэзэгъыныгъэ шIыкIэм шIуагъэ къегъэтыгъэным фэшI Положениеу щыIэм зэхъокIныгъэхэр фэшIыгъэнхэ зэрэфаем игугъу къышIыгъ егъэджэн IофшIэнымкIэ МКъТУ-м ипроректорэу Людмила Задорожнаям. ШIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэмрэ кIэлэегъэджэ дэгъухэмрэ университетым щылэжьэнхэу къещэлIэгъэнхэм а Iофтхьабзэр фытегъэпсыхьагъ. Мазэ къэс лэжьэпкIэ окладэу шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэм, шIэныгъэлэжь IофышIэхэу илъэс 35-м нэс зыныбжьхэм ахъщэ тедзэ афэшIыгъэзэ шIыгъэныр зы екIолакIэу къыхахыгъ. НыбжьыкIэхэу шIэныгъэлэжь степень зиIэхэм, ар къызщаухъумагъэ мафэм къыщегъэжьагъэу илъэсищым къыкIоцI окладым ипроцент 10-м къыщыублагъэу 20-м нэс афытырадзэ. ШIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэу, шIэныгъэлэжь IофышIэхэу илъэс 35-м нэс зыныбжьхэу университетым аштэхэрэм зэтыгъо лэжьапкIэу сомэ мин 50 аратызэ ашIыныр къыдалъытэ.

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр лъэшэу дэлажьэ ныбжьыкIэ специалистмэ профессиональнэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным. Положением зэхъокIныгъэу фашIыгъэм ишIуагъэкIэ, зэзэгъыныгъэ шIыкIэмкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыращалIэх, шIэныгъэ ыкIи гъэсэныгъэ амалэу шъолъырым иIэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным ащкIэ яIахь халъхьэ.

ШIэныгъэлэжьхэм ясоветэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щыкIуагъэм технологическэ факультетым къыщызэIуахыгъэ лъэныкъоу «Гъогу псэолъэшIыныр» зыфиIорэр щызэхафыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ докладыр къышIыгъ а факультетым идеканэу Шъхьэлэхъо Анзаур. Ащ къыкIигъэтхъыгъ мы сэнэхьат лъэныкъор къызэрэзэIуахыгъэм мэхьанэшхо зэриIэр, республикэ инфраструктурэмкIэ гъогушI IофшIэнхэр отраслэ шъхьаIэу зэрэщытыр, федеральнэ шапхъэри къыдыхэлъытагъэу.
Ащ къыкIэлъыкIоу шIэныгъэлэжьхэм ясовет хэтхэм агъэнэфагъ МКъТУ-м щыкIощт конференцием иделегатыщтхэр, шIэныгъэлэжьхэм ясовет хэхьащтхэмкIэ кандидатхэм яспискэ, федеральнэ инновационнэ площадкэм иIофшIэн изэфэхьысыжьхэмкIэ илъэс къэс къашIырэ отчетыр аштагъ.

Зэхэсыгъом икIэухым ныбжьыкIэ политикэмкIэ ыкIи гъэсэкIо IофшIэнымкIэ проректорэу БрантIэ Муратэ упчIэу «Университетым щеджэрэмэ еджапкIэу атырэр къегъэIыхыгъэным» зыфиIорэ докладыр къышIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьагъэхэм ыкIи ахэм якIалэхэм яеджапкIэ зы сомэм нэсэу къырагъэIыхыгъ ыкIи процент 50-м нэсэу. ЗэкIэмкIи еджапкIэу Iоныгъо мазэм 2024-рэ илъэсым зэрэхъугъэр сомэ 1 миллионрэ мин 87-рэ, ар ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлажьэхэрэмкIэ IэпыIэгъушхоу щыт.
ШIэныгъэлэжьхэм ясовет къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэр зэкIэ зэхафыгъэх, упчIэу къэуцугъэмэ джэуапэгъу афэхъугъэх.