Тхьэмафэр къызихьагъэм къыщыублагъэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым студенческэ шIэныгъэ-практическэ конференциеу «Студенческэ шIэныгъэр: ныбжьыкIэмэ яеплъыкI» зыфиIорэр щэкIо.

Университетым иныбжьыкIэ акъылышIохэр къызэрэугъоигъэх яшIэныгъэ ушэтынхэмкIэ зэхъожьынхэу, зэдэгощэнхэу ыкIи лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ заушэтынэу. Конференциер гукъэкIмэ, IофыгъуакIэмэ якIыщэу хъугъэ, гукъыдэчъэу щыIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм афэIорышIагъ.

МКъТУ-м ифакультетхэр зэкIэ, Медицинскэ институтыр ыкIи университетым и «Точка кипение» конференцием хэлэжьагъэх.

Информацие щынэгъончъэным ыкIи информатикэм икафедрэ икIэлэегъаджэхэр, ащ япащэу Цундышкэ Вячеслав ягъусэу секциеу «Киберщынэгъончъэныр, цифрэ тIогъазэхэр, машинэ егъэджэным итехнологиехэр» зыфиIорэр зэхащагъ, Iоф рагъэшIагъ. Киберщынэгъончъэным илъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ студентмэ докладхэр къашIыгъэх, хъытыум гъэпцIакIоу къихьэхэрэм, медицинэ къэбархэр къэухъумэгъэнхэм иблокчейн ыкIи нэмыкIхэм ахэр афэгъэхьыгъагъэх. Анахь селекционнэ доклад дэгъоу къыхагъэщыгъэр студенткэу Диана Бужко иер ары, темэу «Этические аспекты применения искусственного интеллекта в медицине» зыфиIорэр ары докладыр къызэришIыгъэр.

ПсэолъэшIынымкIэ ыкIи профессиональнэ сэнэхьатхэмкIэ кафедрэм Iэнэ хъураеу «Дэхагъэр къаплъэрэм ынэхэмкIэ» зыфиIорэр зэхищагъ, ащ ипэщагъэр кафедрэм идоцентэу Щыщэ Рит ары. Iэнэ хъураем къырагъэблэгъагъэхэм ащыщыгъ МКъТУ-м ипсихологическэ къулыкъу ипащэу Людмила Карасновар. Университетым икIэлэегъаджэхэр Iэнэ хъураем къыщаIэтыгъэ Iофыгъомэ атегущыIагъэх. Ахэмэ ащыщыгъэх: дэхагъэр лъэныкъуабэу зэрэзэтекIырэр ыкIи непэрэ обществэм ар зэрэщалъытэрэр; культурнэ, социальнэ, нэмыкI Iофхэр дэхагъэм уасэ фэшIыгъэным зэрепхыгъэхэр; архитектурэм, искусствэм, модэм ыкIи медиам эстетическэ лъэныкъохэр къазэрэщытыгъэр ыкIи ахэмэ хэхъоныгъэу ашIыхэрэр. Экспертмэ зэралъытагъэмкIэ, зэкIэ къэгущыIагъэмэ япсалъэ мэхьанэ куу яIагъ, ушъэгъагъэх.

Мэкъу-мэщ продукцием икъыдэгъэкIынкIэ агъэфедэрэ технологиехэм икафедрэ «Агротехнологием» илабораториеу хахьэрэм, ащ ипащэу Мамсыр Нурбый ягъусэу секциитIумэ Iоф арагъэшIагъ: «Инновационные технологии развития агропромышленного комплекса» ыкIи «Современные проблемы производства продукции животноводства и аквакультур» зыфиIохэрэм.

Мэкъу-мэщ продукцием икъыдэгъэкIын фэгъэхьыгъэ упчIэхэр ахэм къащаIэтыгъэх. «Агрономия» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ рагъаджэхэрэмэ культуракIэу кенафар къэгъэкIыгъэным пылъ технологиехэм ягугъу ашIыгъ; бжьын лъэпкъмэ якъэгъэкIын, язэфэмыдэныгъэ тегущыIагъэх; шъоф культурэмэ якъэгъэкIынкIэ агъэфедэхэрэр чIыгум къызэрегуаохэрэр къаIотагъ; тхы зимыIэхэу чIыгум хэлъхэм ямэхьанэ; люффа — иконографиер, зегъэушъомбгъугъэныр, зэфэшъхьафэу зэрэщытыр, пчъагъэрэ зэрагъэфедэрэр; тэрджэным икъэкIын, лъэпкъ зэфэшъхьафэу зэрэхъухэрэр, къызщыкIыхэрэ уахътэр.

«Зоотехния» зыфиIорэ лъэныкъом феджэрэ студентмэ былымымэ къатырэ щэм биохимическэ зытетэу яIэр зыфэдэр къаIотагъ, ащ гумэкIыгъоу пылъхэр ыкIи нахьышIу шIыгъэнымкIэ шIэгъэн фаехэр къаIуагъэх; къон мэкухэр былымхэмкIэ зэрагъэфедэрэр; былымышъхьэмэ япкъышъол щышхэрэмэ ябэныгъэнымкIэ шIыкIэу щыIэхэр; былымышъхьэмэ Iусэу афагъэхьазыррэр; хъызмэт-биологическэ зэтекIэу казахскэ шъхьэфыжь быгъумэ яIэр; чэтхъуныр бизнесым фэдэу; шъоур кIэщыгъэнымкIэ инновационнэ мобильнэ шIыкIэ къыфэугупшысыгъэныр; мэкъу-мэщ лэжьыгъэу къатырэр нахьыбэ шIыгъэнымкIэ биотехнологическэ шIыкIэхэр зэрагъэфедэхэрэр.

ПсэолъэшIыным ыкIи профессиональнэ сэнэхьатхэм якафедрэ Iэнэ хъурае щыкIуагъ, темэу «Псы къабзэр» зыфиIорэр ащ иIагъ, зезыщагъэр кафедрэм идоцентэу Оксана Борсук. Къырагъэблэгъагъэхэм ащыщыгъ МУП «МайкопВодоканал» зыфиIорэм иIофышIэу Галина Верещак. Iэнэ хъураем къыщаIэтыгъэ Iофыгъомэ атегущыIагъэх биологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Оксана Борсук, студентхэу Маяр Шафиула, Александр Сокрутин, Дара Иранник. Мыщ фэдэ упчIэхэр Iэнэ хъураем къыщаIэтыгъэх: «Псыр-неущрэ мафэм ивалют»; «Акведукхэр (псырыкIуапIэхэр) тыгъуасэ, непэ, неущ»; «Архитектурэм псыр зэрэхэтыр»; «МашIор зыгъэкIуасэрэ непэрэ псырыкIуапIэхэр»; «ХьакIэщмэ мэшIогъэкIосэ псэу ащаIыгъыр»; «Насоснэ станциехэу МУП «МайкопВодоканалым иIэхэр».

Студенческэ шIэныгъэ-практическэ конференциер экологическэ факультетым секционнэ зэхэсыгъокIэ къыщызэIуахыгъ, ар ландшафтнэ архитектурэм ыкIи мэз Iофым икафедрэ зэхищагъ. Шъолъырым имэзхэм гумэкIыгъоу къапыкIыхэрэр ыкIи ахэр зэрэдагъэзыжьхэрэм зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Адыгэ Республикэм къыщагъэкIырэ чъыг лъэпкъхэу мэхьанэ зиIэхэм якъызэтегъэнэжьын фэгъэхьыгъэ докладхэри ащ къыщашIыгъэх. Мэзхэм ясанитарнэ зытет, пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэу мэз фондым хэтхэр зыфэдэхэр къаIотагъэх. Тхылъ плъыжьым дэт бзыухэр зэрэкIодыхэрэр, ахэр къэгъэнэжьыгъэнхэмкIэ урысые шIэныгъэлэжьмэ ашIэрэр. Ащ пылъ гумэкIыгъохэр докладмэ къащаIэтыгъ. Анахь селекционнэ доклад дэгъоу студенткэу Жанна Лазаревам къышIыгъэр къыхагъэщыгъ. Ар инженернэ-биологическэ Iофтхьабзэхэр пыдзафэхэр зыщыратэкъужьыщтыгъэ чIыпIэхэм ащыгъэфедэгъэнхэм фэгъэхьыгъагъ, щысэкIэ Краснодар краим и Шытхьалэ район ит полигоныр къыхьыгъ.

ШIэныгъэ-практическэ конференцием къыдыхэлъытагъэу гъомлапхъэхэм ыкIи шхыныгъохэм ятехнологиехэм якафедрэ секцием зэхэсыгъоу «Гъомлэпхъэ системэхэр: непэрэ шIэныгъэ екIолIакIэхэр» зыфиIорэр щыкIуагъ. Инновационнэ технологиехэр агъэфедэхэзэ шхыныгъохэр, гъомлапхъэ зэфэшъхьафхэр зэрагъэхьазырхэрэр, ахэм апылъ Iофыгъохэм секцием щатегущыIагъэх. Мы Iофтхьабзэм ишIуагъэкIэ студентмэ яшIэныгъэ ушэтынхэр къэнэфагъэх, ахэмкIэ шIошIэу щыIэхэм арыгъозагъэх.

Мамыкум ыкIи гинекологием якафедрэ ипащэу, медицинэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Виктория Попандопуло зэрищагъ секцием изэхэсыгъоу «Актуальные вопросы женского репродуктивного здоровья» зыфиIорэр. Ар сабыйхэр къызщыхъухэрэ сымэджэщым иактовэ зал щыкIуагъ, лечебнэ факультетым идеканэу, медицинэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, доцентэу Беслъангъур Заремэ зэхэсыгъом хэлэжьагъ. Секцием я 4-рэ, 5-рэ, 6-рэ курсхэм ащеджэрэ студентхэм докладхэр къыщашIыгъэх. IофшIэным изэфэхьысыжьэу чIыпIищ агъэнэфагъ.

БэмышIэу зэхащэгъагъ Iэнэ хъураеу «Гъомлапхъэхэм ядэгъугъэ, гъомылэ щынэгъончъэным хахьэхэрэр» зыфиIорэр. Ар зэхищагъ ыкIи зэрищагъ техническэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Гаянэ Арутюновам. Iофтхьабзэм ипшъэрылъыр — гъомлапхъэмэ ящынэгъончъагъэу алъытагъэхэр зэфэхьысыжь шIыгъэнхэр, ахэр къыдэгъэкIыгъэнхэм, щыгъэлъыгъэнхэм ыкIи шхыныгъохэр ахэшIыкIыгъэнхэм апылъ Iофхэр зэхэфыгъэнхэр ары. Мы темэм мэхьанэшхо зэриIэр шъэфэп, сыда пIомэ, гъомлапхъэмэ бэкIэ ялъытыгъ цIыфым ипсауныгъэ. Къыхагъэщыгъ, гъомлапхъэмэ ядэгъугъэ лъыплъэгъэныр общественнэ пшъэрылъэу щыт, а Iофыгъом къэралыгъори, къыдэзгъэкIыхэрэри, цIыфхэри къыхэгъэлэжьэгъэнхэ фае. Щынэгъончъэныр сыд фэдэрэ едзыгъом нагъэсыгъэми, ащ лъыплъэнхэр Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщэу зэхэсыгъом щалъытагъ. Зэхэсыгъом икIэухым мыщ фэдэ зэфэхьысыжь ашIыгъ: «Гъомлапхъэмэ ядэгъугъэ епхыгъэ Iофхэр зэкIэ гъэцэкIагъэхэ зыхъукIэ, цIыфхэм япсауныгъэ изытети ящыIэкIэ-псэукIэ тэрэзи тазэрэфэкIощтым тицыхьэ телъын ылъэкIыщт».

Техническэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Гъыщ Симэ зэхэсыгъоу «Развитие ассортимента пищевых продуктов, в том числе функционального и специализированного назначения» зыфиIорэр зэхищагъ. Iофтхьабзэм ипшъэрылъыр — гъомлапхъэмэ язэфэмыдэныгъэ хэгъэхъогъэныр, цIыфэу зипсауныгъэ лъыплъэхэрэм, зищыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу зышIынэу фаехэм ящыкIэгъэ шхыныгъохэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм фэIорышIэгъэныр ары. Ахэр гъомлапхъэмэ ахалъхьэрэ витаминхэу е минералхэу щытынхэ ылъэкIыщт. Шъонхэу физическэ улэугъэ ужым кIуачIэ къыозытыжьхэрэр ыкIи нэмыкIхэр. ХэушъхьафыкIыгъэ шхыныгъомэ джырэ уахътэм Iоф зэрадашIэрэр, гущыIэм пае диетическэ шхыныгъохэм. Глютенымрэ лактозэхэмрэ зыхэмылъхэм ыкIи нэмыкIыбэхэм атегущыIагъэх. Кондитерскэ хьаджыгъэмкIэ агъэхьазырыгъэ шхыныгъом зэхэсыгъом ыкIэм хагъэIагъэх, иIэшIугъэ зыфэдэр агъэунэфыгъ.

ЧIыгугъэпсынымкIэ кафедрэм иIофышIэхэм секциеу «Непэрэ чIыгугъэпсынымрэ кадастрэмрэ язытет: гумэкIыгъохэр, ахэмэ ядэгъэзыжьын» зыфиIорэм Iоф ышIагъ. Ащ доклад 12 къыщашIыгъ, ахэмэ чIыгум ыкIи кадастрэм япхыгъэ упчIэхэр къащаIэтыгъэх. Докладхэр къэбарIуатэ къодыягъэхэп, ахэмэ мэхьанэшхо акIоцIылъыгъ. Анахь доклад дэгъоу къыхагъэщыгъэр студенткэу ХьакIэмызэ Заринэ къыгъэхьазырыгъэр ары, ащ ыцIагъэр «Территориальное планирование и землеустройство как механизмы ландшафтно-экологической оптимизации сельскохозяйственного землепользования», научнэ пащэу иIагъэр чIыгугъэпсыным икафедрэ икIэлэегъаджэу БрантIэ Марзят ары.

Химием икафедрэ ыкIи мэкъу-мэщ технологиехэм яфакультет секциеу «Материалхэм ыкIи пкъыгъохэм яфизикэ-химическэ зытет уплъэкIугъэныр» зыфиIорэр щыкIуагъ. Студентмэ ушэтынэу ашIыгъэхэр секцием къыщаIотагъэх, ахэр нахьыбэрэмкIэ афэгъэхьыгъагъэх биологическэ ушэтынхэм, къэкIхэрэм, псы объектхэм, чIыдагъэ къызщычIащырэ чIыпIэхэм язытет.

Стандартизацием, метрологием ыкIи товарнэ экспертизэм икафедрэ секциеу зэхищагъэм ыцIагъэр: «Современный потребительский рынок: качество и безопасность во внешней и внутренней торговле». Студентхэр атегущыIагъэх искусственнэ акъылыр профессиональнэ IофшIэным зэрэщагъэфедэрэм, щынэгъончъэным ахэр зэрепхыгъэхэм.

Студенческэ шIэныгъэ-практическэ конференциеу «Студенческэ шIэныгъэр: ныбжьыкIэмэ яеплъыкI» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу секциеу «Психологием ыкIи педагогикэм иIофыгъо шъхьаIэхэр» зыфиIорэм Iоф ышIагъ, ар зэхищагъ МКъТУ-м философиемкIэ, социологиемкIэ, педагогикэмкIэ икафедрэ идоцентэу Бэла Пафифовам. УпчIэу ащ къыщаIэтыгъэхэр зэкIэ цIыфым ищыIэкIэ-псэукIэ епхыгъагъэх, ащ хахьэх психологиер, социальнэ хъытыухэр, цIыфым уасэ ежь зызэрэфишIыжьырэр, радикализациемрэ экстремизмэмрэ апэшIуекIогъэнымкIэ психологием мэхьанэу иIэр, дэхагъэм ныбжьыкIэхэр зэреплъыхэрэр психологием ылъэныкъокIэ укъэкIымэ ыкIи нэмыкIхэр. Анахь доклад дэгъоу къыхагъэщыгъэхэр зытхыгъэхэр Чигодайкина А., Городецкая П., Пафифов А.

Информационнэ щынэгъончъэнымкIэ ыкIи информатикэмкIэ кафедрэм икIэлэегъаджэмэ экономикэ юриспруденцием иинформационнэ системэ ифакультет идеканэу Дэргушао Асият япащэу секциеу «Инновационнэ информационнэ технологиехэр непэрэ обществэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ зэрагъэфедэхэрэр» зыфиIорэм Iоф рагъэшIагъ. Студентмэ докладхэр къашIыгъэх, анахь дэгъоу къыхагъэщыгъэр Аслан Гуджл къышIыгъэр ары, темэу ««Цифровой фенотип и цифровые биомаркеры» зыфиIорэм ар фэгъэхьыгъагъ.

Менеджментым ыкIи шъолъыр экономикэм икафедрэ иIофышIэхэм секциеу «Актуальные вопросы экономики и управления: теоретические и прикладные аспекты» зыфиIорэм Iоф рагъэшIагъ. Урысые Федерацием икъэралыгъо политикэ шъхьаIэхэм ащыщ организациехэр тэрэзэу, федэ къатэу гъэIорышIэгъэнхэм, шъолъырхэм хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэнхэм ар афэгъэхьыгъагъ. А темэмкIэ, гъэIорышIэнымрэ экономикэмрэкIэ докладхэр къашIыгъэх, анахь дэгъоу къыхагъэщыгъ студенткэу Хьакъунэ Азидэ иер, ар темэу «ЗэутэкIыныгъэмэ яушъхьагъур» зыфиIорэм фэгъэхьыгъагъ, пащэу иIагъэр экономикэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Владимир Зарубиныр ары. Студенткэу Ирина Казаковам идокладэу «Инструменты выбора в процессах принятия решений» зыфиIорэри дэгъукIэ къыхагъэщыгъ, ипащэр экономикэ шIэныгъэмкIэ кандидатэу Роман Луценкэр ары.

Фармацевтическэ факультетым «Парафармацевтическэ продукцием идэгъугъэ фэгъэхьыгъэ упчIэхэр» зыфиIорэ Iэнэ хъураер щыкIуагъ. Ащ факультетым икIэлэегъаджэхэр, фармацием икафедрэ истудентхэр, Урысые проектэу «Сириус. Гъэмафэр. Уипроект егъажь» зыфиIорэм хэтхэр хэлэжьагъэх, нормативнэ-фитныгъэ лъапсэм тегущыIагъэх, фармацевтическэ Iофыгъохэр къыщаIэтыгъэх, товармэ ядэгъугъэ, уцыщэ тучанмэ ащыIуагъэкIырэ уцмэ язытет зэхафыгъ. Псауныгъэм икъэухъумэн лъыплъэрэ Федеарльнэ къулыкъум ишъолъыр орган иIофышIэу Борис Бочкаревыр Iэнэ хъураем иIофшIэн хэлэжьагъ.

Студенческэ шIэныгъэ-практическэ конференцием университетымкIи шIэныгъэлэжьхэм ясообществэкIи мэхьанэшхо иIэу щыт. Ащ фэдэхэр мымакIэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым регъэкIокIых, тиныбжьыкIэхэм ащ ишIуагъэ къякIыщт, лъэныкъо зэфэшъхьафыбэхэмкIэ лажьэрэ шIэныгъэлэжьхэм япчъагъэ хигъэхъощт.