Адыгэ Республикэм ит гурыт еджапIэу № 1-м, Р.С. Тороховым ыцIэ зыхьырэм урысые гъэсэныгъэ акциеу «Урысыер—энергетическэ къэралыгъу» зыфиIорэр щатIупщыгъ. Проектым изэхэщакIохэр Урысые Федерацием энергетикэмкIэ и Министерствэрэ Обществэу «ШIэныгъэмрэ». Апэрэ лекцием кIэлэеджакIохэм къафеджагъэр экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ Адыгэ Республикэм иминистрэ иапэрэ гуадзэу Александр Павловскэр ары. Акцием иIофтхьабзэхэр проектэу «НыбжьыкIэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ» зыфиIорэм ипшъэрылъхэм адештэ.

Александр Павловскэм игущыIэхэм къащыхигъэщыгъ, Урысые энергетическэ тхьамафэм къэралыгъом ихэбзэ органхэм, энергетическэ компание инхэм япащэхэр, дунэе экспертхэр, инвесторхэр ыкIи IофышIэ сообществэм ялIыкIохэр зэрепхых, ащ тетэу стратегическэ зэхэгущыIэжьынымкIэ амал шIагъохэр къызэIуехых.

— Непэрэ уахътэр пштэмэ, техническэ сэнэхьатхэм ямодэ къихьажьыгъ: ар зэпхыгъэр автоматизацием зызэриушъомбгъурэр, робототехникэмрэ искусственнэ интеллектымрэ нахьыбэрэ агъэфедэхэ зэрэхъугъэр ары, — къыхигъэщыгъ министрэм иапэрэ гуадзэ. Ащ джыри къыхигъэхъуагъ: «Тэ тилъэхъанэ уинженерыныр IофыгъошIу хъугъэ. Импорт зэблэхъуным епхыгъэ Iофтхьабзэмэ къадыхэлъытагъэу промышленнэ предприятиехэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу, ахэмэ квалифицие ин зиIэ специалистхэу инженернэ лъэныкъом фытегъэпсыхьагъэхэр ящыкIагъэх». Ащ къызэриIуагъэмкIэ, топливнэ-энергетическэ комплексым щылажьэрэ инженерхэр ары гъэстыныпхъэм икъычIэхынкIэ IофышIэ шъхьаIэхэр.

Темэр лъигъэкIуатэзэ, Александр Павловскэм къыIотагъ топливнэ-энергетическэ комплексым хэхьэрэ предприятиехэу тишъолъыр итхэр зыфэдэхэр. «Адыгэ Республикэм ишъолъыр ит предприятиехэр топливнэ-энергетическэ комплексым игъэкIотыгъэу къыщытыгъэх. ТиIэх тэ предприятиехэр гъэстыныпхъэ шхъуантIэр къычIэзыщыхэрэр (Южгазэнерджи), тиIэх предприятиехэр генерациер къагъэпсэу, энергиер къэзыгъэкIэжьыхэрэри ахэмэ ащыщых (Мыекъопэ ГЭС-р, ООО ВИЭ, корпорациеу Росатом ветропарк), шъолъыр сетевой компаниехэм тэ электричествэр къытIэкIагъахьэ, газораспределительнэ организациехэм газыр зищыкIагъэ унэмэ алъагъэIэсы, мафэ къэс республикэм газификациер щыхагъахъо», — къыIопщыгъ ащ.

Министрэм иапэрэ гуадзэ къызэгущыIэм ыуж, кIэлэеджакIомэ лекцие къафеджагъ Обществэу «ШIэныгъэм» илекторэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым идоцентэу Николай Старковыр. Ащ кIэлэеджакIохэм агуригъэIуагъ топливнэ-энергетическэ комплексым иинженерхэм, а сэнэхьатым рылажьэхэрэм амалышIухэр зэряIэхэр яIофшIэнкIэ лъыкIотэнхэу, пэщэныгъэ IэнатIэм зэрэнэсышъущтхэр. Тэхъутэмыкъое районым ит еджапIэмэ лекцие къащеджагъ Обществэу «ШIэныгъэм» илекторэу, МКъТУ-м икъутамэу поселкэу Яблоновскэм дэтым ипрофессорэу Алексей Морозовыр.

Къыхэдгъэщын, урысые гъэсэныгъэ акциеу «Урысыер—энергетическэ къэралыгъу» зыфиIорэр Дунэе форумэу «Урысые энергетическэ тхьамафэр» зыфиIорэм тефэу зэхащэ, ар чъэпыогъум и 31-м нэс щыIэщт. 2025-рэ илъэсым а Iофтхьабзэм мэхьанэ зэриIэр къыгъэшъыпкъэжьыгъах: Iофтхьабзэхэр шъолъыр 78-мэ ащыкIуагъэх, хъугъэ-шIэгъэ мини 3-м ехъу щыIагъ, кIэлэеджэкIо мин 620-м ехъурэр профильнэ мастер-лекциехэм ачIэсыгъэх, экскурсие 307-рэ энергообъектхэм афызэхащагъ. 2026-рэ илъэсым акциер Адыгэ Республикэм ишъолъыри 9-мэ алъыIэсыгъ, ащ ишIуагъэкIэ зэкIэ энергетическэ отраслым нэIуасэ фэхъушъущтых.

Урысые Федерацием энергетикэмкIэ и Министрэу Сергей Цивилевым иджэпсалъэ къыщыхигъэщыгъ: «Неущырэ урысые энергетикэр зэлъытыгъэр непэ профессиональнэ гъогур къыхэзыхырэ къодыер ары. Джащ пае мэхьанэшхо иIэу щыт джыри еджэпIэ уахътэм къыщыублагъэу сабыйхэр отраслэм нэIуасэ фэшIыгъэнхэр, ащ идэгъугъэ, шIуагъэу пылъхэр зэхягъэшIыкIыгъэнхэр, непэрэ уахътэм диштэрэ технологиехэм ыкIи амалыкIэхэм ащыгъэгъозэгъэнхэр». Ащ гугъапIэ зэриIэр къыкIигъэтхъыгъ, кIэлэеджакIохэм хэгъэгум иэнергетикэ ящыIэныгъэ зэрэрапхыщтымкIэ.

Акцием къыдыхэлъытагъэу кIэлэеджакIохэмэ интерактивнэ десэхэр афызэхащагъэх. Ахэмэ къахэлэжьагъэх отраслым иэкспертхэр, топливнэ-энергетическэ комплексым къыхиубытэрэ хъызмэтшIапIэхэм джащ фэдэу кIэлэеджакIохэр ащыIагъэх. Пшъэрылъ шъхьаIэр — сэнэхьатыр ныбжьыкIэмэ ашIогъэшIэгъонэу шIыгъэныр, урыс инженернэ еджапIэм игъэхъагъэхэр ягъэшIэгъэнхэр ыкIи хэгъэгу энергетикэм хэхъоныгъэхэр зэришIыщтхэм игугъапIэ зэхягъэшIыкIыгъэныр ары.