Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым истудентхэр программэу «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэр» зыфиIорэм хэлажьэх, профессиональнэ амалэу аIэкIэлъхэмрэ социальнэ пшъэрылъ шъыпкъэхэмрэ зэдагъэцакIэх. Проектхэм къадыхэлъытагъэу рагъаджэхэрэмэ гукъэкIхэу социальнэ IэпыIэгъум, культурнэ кIэным икъэухъумэн инклюзивнэ хъоумрэ щынэгъончъагъэмрэ афэгъэхьыгъэхэм адэлажьэх.

Ащ фэдэ проектхэм ащыщ — «Сымэджэ хьылъэу щылъхэм уалъыплъэныр», ар МКъТУ-м илечебнэ факультет истудентмэ агъэцакIэ. Илъэсым къыкIоцI ахэр унэхэм ащаIыгъ сымаджэ 20-мэ алъыплъагъэх. Iофэу ашIагъэм зэфэхьысыжьэу фэхъугъэр: процент 40-мэ язытет нахьышIу хъугъэ, процент 70-мэ щыIэныгъэм гушхуагъэу хагъуатэрэм хэхъуагъ. Ащ фэшъхьафэу, ахэмэ алъыплъэрэмэ япроцент 20-кIэ Iофым пыужьхэрэмэ япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ, гуфэкIо нэбгырэ 50 тапэкIэ IофшIэныр лъагъэкIотэнэу агъэхьазырыгъ.

Экономикэмрэ гъэIорышIэнымрэкIэ МКъТУ-м ифакультет щеджэрэ студентмэ  мобильнэ приложениеу «Адыгеим имузейхэр» зыфиIорэр агъэпсыгъ, ар шъолъырым икультурнэ кIэн фытегъэпсыхьагъ, джащ фэдэу видео-джэгукIэу «Нарт эпосыр» зэхагъэуцуагъ, ащкIэ ныбжьыкIэхэр адыгэ лъэпкъым итарихъ, ишэн-хабзэхэм нэIуасэ фашIых, ар непэрэ уахътэм диштэрэ цифрэ шапхъэм илъэу щыт.  

Технологическэ факультетым проектэу щагъэхьазырыгъэр щыгъын Iэрыфэгъум фэгъэхьыгъ, сэкъатныгъэ зиIэхэм апае ар ашIыгъ. МэшIогъэкIосэным ылъэныкъокIэ лэжьэщт неущрэ специалистхэм сабыйхэу зипсауныгъэ фыкъуагъэ зиIэхэм щынэгъончъэ зекIуакIэр арагъэшIагъ.

Джащ тетэу, программэм къыдыхэлъытагъэу МКъТУ-м истудентмэ амал агъоты япрофессиональнэ шIэныгъэхэр пшъэрылъхэр агъэцакIэхэ хъумэ, цIыфхэм адэлажьэхэмэ ыкIи шъолъыр гъэнэфагъэм щыIэхэмэ арахьылIэныр. Проектмэ язэфэхьысыжьхэр цифрэ шIыкIэмкIэ социальнэ проектхэм япаспортхэм арагъэкIух, ащкIэ студентмэ гъэхъагъэу ашIыхэрэмэ системэ ахэлъхьагъэу мэхъу, тапэкIэ профессиональнэ портфолио агъэпсы хъумэ, ахэр къыдалъытэхэзэ ашIыщтых.

Программэу «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэр» зыфиIорэр социальнэ пшъэрылъхэр гъэсэныгъэ процессым хэщэгъэнхэм адэлажьэ. Студентым ыгъэцэкIэнэу щыт десэр  мыкоммерческэ организацием, хэбзэ органым е социальнэ пшъэдэкIыжь зыхьырэ компанием къыреты е  практическэ зэфэхьысыжьым къыфакIофэ ащ Iоф дешIэ. Ащ фэдэ шапхъэм ишIуагъэкIэ  общественнэ мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэри зэшIуахых, ежьхэм япрофессиональнэ компетенциехэми ахагъахъо. Студентмэ команднэ IофшIэнымкIэ опыт агъоты, нахь къадэхъух  коммуникациехэр, проектированиехэр ыкIи практическэ пшъэрылъхэр еджэхэфэ зэшIуахых.  

Программэм иIахь шъхьаIэу мэхъу цифрэкIэ зэфэхьысыжьхэр зэрагъэунэфыхэрэр.  Платформэу Добро.рф зыфиIорэр сервисэу hh.ru хэщагъэу щыт:  резюмеу атыгъэм гуфакIом икъэбар цифрэ паспортым щыхэбгъэхъожьышъущт, сыхьат пчъагъэу зэрэлэжьагъэр, проектэу ыгъэцэкIагъэхэр. ЫпэкIэ тылъыкIуатэмэ а Iофтхьабзэм зырагъэушъомбгъун гухэлъ яIэу щыт, хэхьащтых зыкI цифрэ платформэу «Работа России» зыфиIорэм. Зэхэт упчIэжьэгъум къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, студентмэ  япроцент 56-мэ ащ фэдэ проектхэм зэрахэлажьэхэрэм шIуагъэ къафихьэу, яIэпэIэсэныгъэ хигъахъоу, IофшIэным ибэдзэркIэ IэпыIэгъу къафэхъоу алъытэ.

Непэ программэу «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэр» зыфиIорэм хэхъоныгъэхэр ешIых зыкI шапхъэм фэдэу апшъэрэ гъэсэныгъэмрэ общественнэ сектормэ адэлажьэзэ. Илъэсищым къыкIоцI программэм университет 628-рэ къыгохьагъ. Социальнэ пшъэрылъ мин 35-м якъэшIын студент нэбгырэ мин 900 ыкIи кIэлэегъэджэ мини 9 дэлэжьагъэх. Программэм игъусэгъу 1офым организацие  8 874-рэ хеубытэ.

2030-рэ илъэсым ехъулIэу очнэ шапхъэкIэ еджэрэ студентхэу программэм хэлажьэрэмэ япчъагъэ процент 70-75-м нагъэсынэу рахъухьэ, ар зэкIэмкIи нэбгырэ миллиони 2,2-рэ илъэс къэс къыхэхъонэу ары. Ащ игугъу къышIыгъ наукэмрэ апшъэрэ гъэсэныгъэмрэкIэ УФ-м иминистрэ игуадзэу  Ольга Петровам, илъэс къэс зэхащэрэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу «Анахь мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэу 2026/27-рэ илъэс еджэгъур» зыфиIорэм ар къыщиIопщыгъ.  

— Университетмэ япшъэрылъыр — студентхэр гуфэкIо ыкIи общественнэ IофшIэнхэм хэщэгъэнхэмкIэ системнэ IофшIэныр гъэцэкIэгъэныр ары, шапхъэхэу хэгъэгум щыпсэурэ ныбжьыкIэмэ анахь ашIогъэшIэгъонхэр къафагъотыхэзэ. А пшъэрылъым нахь шIуагъэ къытэу гъэцэкIэгъэным пае тэ цифрэ сервисхэм зятэгъэушъомбгъу, ахэм методическэ IэпыIэгъухэр ягъэгъусэгъэнхэр ыкIи апшъэрэ еджапIэхэм тафэсакъыныр къаделъытэ,  — къыхигъэщыгъ Ольга Петровам.

Программэм тапэкIэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм пае «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэм» гъусэгъу фэхъущтхэ федеральнэ гупчэхэр агъэпсыщтых. Ахэмэ тедзэ профессиональнэ гъэсэныгъэм пае программэхэр агъэхьазырыхэзэ ашIыщт, кIэлэегъаджэхэм агъэфедэшъущтых, джащ фэдэу научнэ-методическэ конференциехэм къащышъхьэпэщтых, апшъэрэ еджапIэмэ якомандэхэмкIи Iэрыфэгъущтых.

— НыбжьыкIэмэ зэгорэ яшъыпкъэ рахьылIэзэ ашIэн алъэкIы, Iофэу зэшIуахыгъэм къытыгъэ шIуагъэр алъэгъужьы. «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэм» ащ фэдэ амалхэр ныбжьыкIэмэ къареты: студентым пшъэрылъыр НКО-м иIэпыIэгъу къыфегъэуцу, апэрэ шIыкIэхэмкIэ регъажьэ, кIэухым нэс Iоф дешIэ. Джа опытыр ары цIыфым къыфэнэжьырэр, ренэу игъусэрэр, инеущрэ сэнэхьат фэлажьэрэр,  — къыкIигъэтхъыгъ ныбжьыкIэ IофхэмкIэ Къэралыгъо Думэм и Комитет итхьаматэу, экосистемэу Добро.рф зыфиIорэм ипащэу Артём Метелевым.

МКъТУ-м иопыт нафэу къегъэлъагъо «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэр» — ар гъэсэныгъэ къодыеу щытэп,  обществэм зэхъокIыныгъэхэр къыфэзыхьырэ механизмэу плъытэн фае. МКъТУ-м истудентмэ непэрэ мафэми Адыгеим щыпсэурэм шIуагъэ къафахьы, лIэужыкIэ специалистхэу агъэхьазырырэмэ пшъэдэкIыжьыр зыфэдэр ашIэным фытырагъэпсыхьэх.  КIэлэегъаджэхэр федеральнэ гупчэхэм яхьатыркIэ тедзэ гъэсэныгъэм ипрограммакIэхэм алъэIэсышъух, Урысыем ипрактикэ анахь дэгъухэмкIэ зэхъожьышъух. Студенческэ проект пэпчъ ащ нахь дэгъум фищэшъущт, нахь куоу шIэныгъэхэр арагъэгъотышъущтых. Тиапшъэрэ еджапIэ щеджэрэ студент пэпчъ ышIэн фай:  ащ игугъуемылIыныгъэ мэхьанэ иI, иегъэджэн IофшIэн цIыфыпсэхэр къыгъэнэжьышъущтых, шъолъыр гупсэм итарихъ къыухъумэшъущт ыкIи къэлэ псуэкIэр бэкIэ нахь Iэрыфэгъу ышIын ылъэкIыщт. Программэу «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэр» зыфиIорэм шъукъыхахьэх — тызэгъусэу академическэ шIэныгъэхэр шIум фэдгъэлэжьэщтых!

Сурэтыр: федеральнэ программэу «Къулыкъу ахьызэ егъэджэгъэнхэр» зыфиIорэм  ипресс-къулыкъу.