Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъар къэралыгъо аграрнэ университетым яшIэныгъэлэжьхэм кенафым экологичнэ шIыкIэм тетэу гъэбэжъу къызэрэрагъэтыщтыр къаугупшысыгъ, патент ащ фэгъэхьыгъэу къыдахыгъ.

Зэхагъэуцуагъэр лъэныкъоу зыфэгъэзагъэр мэкъу-мэщыр ары, кенафым лэжьыгъэу къытырэм хагъэхъоным фытегъэпсыхьагъ — техническэ культурэм, къэкIырэ упкIэу уасэ зыфашIыхэрэмэ ащыщым. Технологием лъапсэу иIэр зэфэдэкIэ зэдагъэфедэрэ биозэхэзыжьырэ полимерыр ыкIи уцым ихахъо зыгъэIорышIэрэр ары, ахэмэ лэжьыгъэу къатырэр нахьыбэ ашIы ыкIи мы техническэ культурэм упкIэм идэгъугъэ къырегъэIэты, ащ дэжьым тыкъэзыуцухьэрэ дунаим иягъэу ригъэкIырэр бэкIэ нахь макIэ мэхъу.

ШIэныгъэлэжьхэм якупэу МКъТУ-м мэкъу-мэщ продукцием икъыдэгъэкIыжьын технологиехэм якафедрэ ипащэу, мэкъу-мэщ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Мамсыр Нурбый зиIэшъхьэтетыр ары патентэу «Способ предпосевной обработки семян кенафа» зыфиIорэр къызэратыгъэр. Ахэмэ автор купэу ягъусэх Къэбэртэе-Бэлъкъар къэралыгъо аграрнэ университетым щылажьэхэрэ КIыщ Алимрэ Алий Бозиевымрэ, джащ фэдэу МКъТУ-м имагистрантэу Алексей Бартошыр.

ШIэныгъэлэжьмэ шIыкIэу къагъотыгъэм къыделъытэ кенафым ичылапхъэ агъэтIысхьаным ыпэкIэ хэушъхьафыкIыгъэ псы зэхэгъэкIухьагъэм хагъэлъыныр. Технологием шIуагъэу къытырэр зэхэт ушэтынхэу кенаф чылапхъэу «Пшызэ 4-кIэ» апшъэрэ еджэпIитIумэ яшIэныгъэлэжьхэм ашIыгъэхэм къагъэлъэгъуагъ. Технологием джыри шIуагъэ къызщитырэ лъэныкъоу иIэр чIыгъэшIоу лэжьыгъэм рахьылIэхэрэр нахь макIэ зэришIырэр ары.

ШIыкIэу къагъотыгъэм ищыкIагъэп хэушъхьафыкIыгъэ Iэмэ-псымэу ахъщэшхо зытефэрэм фэдэ, ар шIыгъахэу аIэкIэлъ технологическэ процессхэм ащагъэфедэшъух, чылапхъэмэ апае гъэтIылъыпIэу мэкъу-мэщ хъызмэтшIапIэмэ ахэтхэм ащагъэцакIэх. Технологием игъусэхэ компонентхэр — полилактид ыкIи хэхъоныр зыгъэIорышIэрэ «Берканыр» — ахэр промышленнэ шIыкIэмкIэ къыдагъэкIых, бэдзэрым уащыIокIэ.

Зхагъэуцуагъэм тарихъэу пылъым мэхьанэ иI. Патентэу къыдахыгъэр IофшIэнэу проектэу «Адаптивная технология выращивания кенафа в условиях Юга России» зыфиIоу ашIагъэм къыкIэлъыкIуагъ, ар МКъТУ-м мэкъу-мэщ продукцием икъыдэгъэкIыжьын технологиехэм якафедрэ имагистрантэу Алексей Бартош иIофшIэгъагъ, научнэ пащэу Мамсыр Нурбый иIагъ, МКъТУ-м и Акселерационнэ программэу «ИнноВекторым» къыдыхэлъытэгъагъ.

Проектым Iофэу дашIэрэр университетым игъэсэныгъэ программэ щылъагъэкIотагъ. 2025-рэ илъэсым шапхъэу «Стартапыр дипломым фэдэу» зыцIэм щагъэцэкIагъ. ЕтIанэ ащ экспертнэ зэфэхьысыжь дэгъу къыфашIыгъ, дэгъу дэдэкIэ комиссием ыпашъхьэкIэ къаухъумагъ, къэралыгъо зэфэхьысыжь аттестациер ащ тетэу ыкIугъ. Джарэущтэу, студенческэ IэшIагъэу МКъТУ-м иакселерационнэ экосистемэ къызщыдырагъэштагъэм научнэ кIуачIэ иIэ хъугъэ, патенткIэ, научнэ IофшIэгъэ шъыпкъэкIэ зэфишIыжьыгъ.