Научнэ-гъэсэныгъэ консорциумэу «Вернадскэр — Адыгэ Республикэр» зыфиIорэм игъогу картэ елъытыгъэ Iофтхьабзэхэу агъэцакIэхэрэм къадыхэлъытагъэу М.В. Ломоносовым ыцIэ зыхьырэ МКъУ-м почвоведением ифакультет физикэм ыкIи чIыгум имелиорацие икафедрэу хэтым иIофышIэхэмрэ МКъТУ-м мэкъу-мэщымкIэ и Научнэ-ушэтэкIо институт щылажьэхэрэмрэ зэгъусэхэу зичэзыу шъоф ушэтынхэр акIугъэх, ахэр пестицидхэр зэрэхалъхьэрэм иэкологическэ щынэгъончъагъэ фэгъэхьыгъагъэх.

IофшIэнхэм ахэлэжьагъэх научнэ IофышIэ шъхьаIэу, биологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Захар Ежелевыр, апэрэ категорие зиIэ инженерэу Павел Булашевичыр, ащ ипащэр научнэ IофышIэу пэрытэу, биологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Анна Кокоревар ары. МКъТУ-м мэкъу-мэщымкIэ и Научнэ-ушэтэкIо институт ылъэныкъокIэ хэлэжьагъэх чIыгулэжьыным иотдел инаучнэ IофышIэу, мэкъу-мэщ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Хьаткъо Казбек, производствэмкIэ пащэм игуадзэу Хьаткъо Рамазан, тракторист-машинистэу Сергей Казбановыр. Ушэтынхэр мэкъу-мэщымкIэ и Научно-ушэтэкIо институтым ибазэ щакIугъэх.

Шъофым епхыгъэ кампаниер рагъэкIокIыным пае гетари 6 хъурэ опытнэ чIыгу Iахьыр къафатIупщыгъагъ, методикэ гъэнэфагъэу щыIэм ыкIи шапхъэхэм ялъытыгъэу пестицидхэр зэрэрахьылIэхэрэр мониторинг ашIыгъ. Ушэтынхэр макIофэ метеорологическэ зытетыр портативнэ метеостанциемкIэ агъэунэфыщтыгъэ, лэжьыгъэу къыхахыгъэмэ ялабораторнэ анализыр непэрэ уахътэм диштэрэ методхэмкIэ, экстракцие ыкIи хроматографическэ къэгъэлъэгъоныр къызфагъэфедэзэ, ащ масс-спектрометрическэ детектированиер (GC-MS/MS и LC-MS/MS) игъусэу ашIыщтыгъэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм амал къеты чIыгъэшIоу лэжьыгъэм рашIылIагъэр шапхъэм дештэмэ хэзыгъэ имыIэу агъэунэфыныр.

Зичэзыу ушэтынхэм хэушъхьафыкIыгъэу, ыпэкIэ амыгъэфедэщтыгъэу хагъэхьагъэр вещество-меткэр ары. Проектым къыдыхэлъытагъэу апэрэу ащ ишIуагъэкIэ компонентмэ гъогоу акIурэр, зыхалъхьагъэм къыщыублагъэу зызэрэзэблихъурэр шъофым щаушэтын алъэкIы. ЗэрагъэуIугъэ экспериментальнэ ушэтынхэм зытетым тетэу репрезентативнэ картинэр къагъэлъагъо, къэнэжьыгъэ пестицидхэм япчъагъэу чIыгум къыхэнагъэхэр ыкIи атмосферэм хэхьагъэхэр, джащ фэдэу чIыгум куоу щызечъэрэ псымэ алъыIэсыгъэхэмэ, агроэкосистемэмэ ахэкIокIэжьыгъэхэмэ зэрагъаш1э. Къэбарэу зэрагъэгъотыгъэм ыпкъ къикIыкIэ пэшIорыгъэшъэу агъэпсырэ модельхэр зэрэщытыщтхэр ыкIи зыфэдэщтхэр ашIэщтых.

УшэтэкIо организациемэ язэхэт IофшIэнмэ амал къаты научнэ IофшIэгъэ заулэхэм алъапсэ гъэхьазырыгъэнымкIэ, методическэ материалхэр гъэпсыгъэнхэмкIэ, пестицидхэр зэрэхалъхьэрэм иэкологическэ щынэгъончъагъэ фэгъэхьыгъэхэр къыхэутыгъэнхэмкIэ, джащ фэдэу тыкъэзыуцухьэрэ дунаим къыщышIын ылъэкIыщтхэр нахь макIэ шIыгъэнхэмкIэ IофыгъошIоу щыт.