Сэнэхьат къыхэхыным фэгъэхьыгъэ IофшIэнэу МКъТУ-м щагъэцакIэрэр: практикэр, кIэлэеджакIохэм сэнэхьатыр къыхахынымкIэ екIолIакIэр
Сэнэхьат къыхэхыным епхыгъэ IофшIэныр Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иIофыгъо шъхьаIэхэм ащыщ.
Адыгэ Республикэм ыкIи Краснодар краим ащеджэрэ кIэлэеджакIомэ университетым илIыкIохэр гъогогъу 35-рэ аIукIагъэх, сэнэхьатэу къыхахын алъкIыщтхэр къафаIотагъэх. Университетым зэращаIукIэхэрэм имызакъоу, дэкIыгъо зэIукIэгъухэри апшъэрэ еджапIэм зэхищагъэх, нахьыбэмэ зэралъыIэсыщтым пылъыгъ.
Сэнэхьат къыхэхыным епхыгъэ IофшIэнымкIэ МКъТУ-м чIыпIэ шъхьаIэ щеубыты федеральнэ проектэу «Неущрэм ибилет», ащ я 6-11-рэ классхэм ащеджэхэрэр къыхеубытэх. Гъэ къэс тишъолъыр игъэсэныгъэ организациехэм якIэлэеджакIомэ апае ар агъэцакIэ. Проектым иIофыгъо шъхьаIэр — университетскэ щыIакIэм куоу хэщэгъэнхэр ыкIи сэнэхьатэу къыхахыщтымкIэ кIэлакIэмэ IэпыIэгъу афэхъугъэнхэр. КIэлэеджакIохэр лъэныкъо зэфэшъхьафмэ зафагъэхьазырырэ къодыеп, ахэмэ рольхэр къашIых: технологых, криминалистых, лаборантых, провизорых, врачых, нэмыкIхэри. Профессиональнэ екIолIакIэмэ практическэ десэхэр къыдалъытэх, лабораторнэ ушэтынхэр, къагъэлъэгъорэ экспериментхэр, Iэмэ-псымэмэ нэIуасэ афэшIыгъэнхэр ыкIи технологиехэу студентхэмрэ кIэлэегъаджэхэмрэ мафэ къэс яIофшIэнкIэ агъэфедэхэрэр арагъэлъэгъу. Ащ фэдэ практикэ-гъэунэфын шапхъэм сэнэхьат къыхэхыным епхыгъэ Iофхэр нахьышIу ешIых. КIэлэеджакIомэ къызэрэхагъэщырэмкIэ, мы проектым амал къареты сэнэхьатыр зыфэдэм нахь куоу хэгъозэнхэу: шIэныгъэу ыкIи шIыкIэу ащ пае ищыкIагъэхэр, пшъэрылъэу специалистхэм агъэцакIэхэрэр. МКъТУ-м къычIэхьагъэ студентыбэмэ къыхагъэщы, проектэу «Неущрэм ибилет» зыфиIорэм зэрэхэлэжьагъэхэм, профессиональнэ екIолIакIэр къызэрэзфагъэфедагъэм къахэкIэу сэнэхьатэу зыфеджэхэрэр къызэрэхахыгъэр.
Мы Iофтхьэбзэ инхэм адакIоу университетым хэушъхьафыкIыгъэ профориентационнэ программэхэр еджапIэхэр къызэрэкIэлъэIугъэхэм ялъытыгъэу егъэцакIэх. Гъэсэныгъэ учреждениехэм ашIогъэшIэгъон лъэныкъомкIэ заявкэ университетым исайткIэ къатымэ, МКъТУ-м профессиональнэ зэIукIэхэр зэхещэх, къыхахыгъэ сэнэхьатым елъытыгъэу кафедрэу хэлэжьэщтыри агъэнафэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм кIэлэеджакIомэ ящыкIагъэхэр нахь ашIэныр къыделъытэ, еджапIэмэ гъэсэныгъэ траекториер агъэпсышъу. Анахьэу къыхахыхэрэр инженернэ, медицинскэ ыкIи мэкъу-мэщ лъэныкъохэр ары.
Пчъэ зэIухыгъэхэм ямафэхэу чIыпIабэхэм ащызэхащэрэмэ сэнэхьат къыхэхынымкIэ ыкIи апшъэрэ еджапIэм чIэхьащтхэр гъэхьазырыгъэнымкIэ и Гупчэ Iоф щызышIэрэ специалистмэ Адыгэ Республикэм ыкIи Краснодар краим арыт еджапIэхэр къакIуахьы, кIэлэеджакIомэ заIуагъакIэ ыкIи университетым игъэсэныгъэ программэмэ ащагъэгъуазэх. Джащ фэдэу непэрэ уахътэм диштэрэ лабораториехэр, проектхэр, грантхэр, нэмыкI амалэу МКъТУ-м иIэхэр къафаIуатэх, ащ ищыIэкIэ-псэукIэ, учIэхьаным пылъ Iофыгъохэр, фэшъхьафхэр. КIалэхэмкIэ апшъэрэ еджапIэм илIыкIомэ аIукIэнхэр, зыфае упчIэхэр аратынхэр, янеущрэ мафэ зыфэдэщтымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэр апэрэу мэхъух.
Мы IофшIэнымкIэ МКъТУ-м системнэ екIолIакIэ зэриIэр къегъэлъагъо, ишапхъэхэр зэмылIэужыгъох. Университетыр чанэу гурыт еджапIэмэ адэлажьэ, кIэлэеджакIохэр илабораториехэм ыкIи игъэсэныгъэ ресурсхэм якIолIэнхэу фитныгъэ агъоты. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, стратегиеу къыхахыгъэм идэгъугъэ зиушэтыгъ, зыкъыгъэшъыпкъэжьыгъ: Iофтхьабзэмэ ахэлажьэрэмэ, джащ фэдэу зыщыкIорэ чIыпIэми япчъагъэ гъэ къэс ахэхъо.