Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым наукэм и Фестивалэу щыкIуагъэр наукэм и Дунэе фестивалэу «НАУКА 0+» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъагъ — дунаимкIэ анахь гъэсэныгъэ проект инэу Урысые Федерацием наукэмрэ технологиехэмрэ я ИлъэсипшIым ианахь хъугъэ-шIагъэу щытым.

Наукэм и Фестиваль 2025-рэ илъэсым темэу иIэр — «Уиквантовэ дунай» — материер къызхэкIыгъэм уригъэгупшысэнэу укъырегъэблагъэ, частицэхэр зэрэзэпхыгъэхэм, хъоум фэгъэхьыгъэм, уахътэм ыкIи тлъэгъурэр къызэрэтщыхъурэм.

Непэрэ квантовэ физикэм цIыфыр тыкъэзыуцухьэрэ дунаим еплъыкIэу фыриIэр зэблихъугъ ыкIи технологичнэм ыпшъэкIэ кIорэ неущрэ мафэм пчъэр къыфызэIуихыгъ. Квантовэ къэлъытэнхэр, коммуникациехэр ыкIи искусственнэ интеллектыр тищыIэныгъэ щыщ Iахь шъыпкъэ мэхъух, медицинэр, промышленностыр, материалхэр ыкIи щынэгъончъэныр зэблехъух, ау ащ фэдэ амалышхохэм пшъэдэкIыжьри къадэкIо: научнэ прогрессым имэхьанэ икъоу зэхэзышIэрэ цIыфыр ары технологиехэр IофышIухэмкIэ зыгъэфедэшъущтыр. Джащ пае мы наукэм непэ зебгъэушъомбгъун фае.

Наукэм и Фестивалэу МКъТУ-м щыкIуагъэм нэбгырэ 200 фэдиз къыугъоигъ — шIэныгъэлэжь пэрытхэр, кIэлэегъаджэхэр, ушэтэкIо ныбжьыкIэхэр ыкIи кIэлэеджакIохэу зипрофессиональнэ гъогу лъыхъурэ къодыехэр. Хэлэжьагъэ пэпчъ творчествэм зыритын ылъэкIыщтыгъэ, экспериментхэр ыгъэуцузэ игукъэкI ыгъэпсышъущтыгъэ.

Мы мафэм университетым ихьакIэхэр МКъТУ-м ипчъэ зэIухыгъэхэм я Мафэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэми хэлэжьагъэх, гъэсэныгъэ программэмэ нэIуасэ афэхъугъэх, кIэлэегъаджэхэми заIуагъэкIагъ. Джащ тетэу, наукэм и Фестиваль шIэныгъэ IофыгъуакIэхэм афэгъэзэгъэ къодыеу щытыгъэп, ащ хэлажьэрэмэ университетым иIэкIоцI щыIакIэ зыфэдэр зэрагъэшIагъ, сэнэхьатэу къыщагъэхьазырхэрэмэ защагъэгъозагъ.

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым амалыбэ къеты гухэлъхэр къыщыбдэхъунхэм фэшI. Интерактивнэ площадкэ 15-мэ научнэ-зэлъашIэрэ Iофтхьабзэ 90-рэ ащызэхащагъ.

Наукэм и Фестиваль 2025-рэ илъэсымкIэ хэушъхьафыкIыгъэу хэтыгъэр технологиехэр пилот зэрымысэу быбырэ системэхэм афэгъэзагъэу, шъолъырым иэкономикэ отраслым зэрэхэлажьэрэм икъэгъэлъэгъон ары. Экспозициехэр дронхэр гъомлапхъэхэм ягъэхьазырын ыкIи щынэгъончъэным зэрэфытырагъэпсыхьэхэрэм афэгъэхьыгъагъ. Интерактивнэ площадкэмэ амал къатыгъ цифрэ технологиехэм хэлажьэхэрэр нэIуасэ афэшIыгъэнхэм, ахэмэ дронхэр агъэIорышIэшъумэ ауплъэкIугъ, инновациехэр тищыIэныгъэ щыщ шъыпкъэ зэрэхъугъэхэр аушэтыгъ.

Фестивалым къеблэгъэгъэ хьакIэмэ практикумхэм ыкIи мастер-классхэм ачIэхьагъэх:

— Научнэ къэбархэр ыкIи нейросетьхэр: практикумыр DeepSeek ыкIи GigaChat Iоф зэрадашIэрэмкIэ;

— Компьютернэ техникэр угъоигъэнымкIэ мастер-классхэр;

— Программнэ-аппаратнэ медицинскэ IофышIэхэм яегъэджэн зыуплъэкIурэм ипрототип икъэгъэлъэгъон;

— Студенческэ конструкторскэ бюром иинновациехэр;

— БПЛА: классификациер, зыфэдэхэр, зэрагъэфедэхэрэр;

— Мэкъу-мэщ производствэм итехнологиехэр: селекцием къыщегъэжьагъэу лэжьыгъэм иIухыжьын нэсэу;

— БПЛА-р техносфернэ щынэгъончъэным пай;

— Геодезиер ыкIи картографиер;

— ЧIыгум иагрохимическэ анализ зыщашIырэ лабораториер;

— Псэ зыпыт чIыопсым идунай.

Фестивалым наукэр «Iушыгъэ» къодыеп, ар джащ фэдэу «IэшIугъэ». МКъТУ-м игъомлэпхъэ технологиехэм ушэтыпIэ площадкэ заулэ къагъэлъэгъуагъ:

— Шъоум епхыгъэр зэкIэ, ащ ухаIэмэ;

— Научнэ ушэтынэу: лэжьыгъэр къэдгъэнэжьын;

— ПродуктыкIэр зыхашIыкIырэм ишъэф — «Трайфлэу лъэныкъуабэхэмкIэ агъэфедэрэр»;

— Шъоущыгъу ыкIи глютен зыхэмылъ печеньем иуплъэкIун;

— Бисквитым ишIынкIэ къоепсыр зэрагъэфедэрэр;

— Экодесертхэу Адыгэ Республикэм къыщыкIырэмкIэ ашIыхэрэр;

— ХэушъхьафыкIыгъэ печеньем лён кIэхэмрэ пектинхэмрэ хэлъхэу;

— Пектин зыхэлъ шъонхэмрэ творожнэ кексхэмрэ;

— Альбуминнэ-къоепсхэм ахэшIыкIыгъэ къуаехэу пхъэшъхьэ-мышъхьэ ыкIи цумпэхэр зыхэлъхэр.

Iофтхьабзэм хэлажьэрэ пэпчъ научнэ ушэтыныкIэхэм якъэбар ашIэгъэ къодыеп, ахэмэ яIэшIугъэ зэрагъэшIагъ.

Фестивалым анахьэу къащыхэщыгъэхэр дронхэр зытIупщырэ мастермэ якъэгъэлъэгъон ары. Лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ МкъТУ-м и Медицинскэ институт къапигъохыгъэри. ХьакIэхэр фармацевтым, врачым ыкIи педиатрэм яроль ихьэгъагъэх, джащ фэдэу апэрэ IэпыIэгъур цIыфым зэребгъэкIыщт шIыкIэр зэрагъэшIагъ. «Точка кипением» кIэлэеджакIохэр киберплатформэу «Берлога» зыфиIорэм нэIуасэ щыфэхъугъэх, ТехноГТО-м инормативхэр зэрагъэшIагъэх, ЗыкI къэралыгъо ушэтынмэ апае балл тедзэхэр къызэрэпхьышъущтхэр зэрагъэшIагъ.

Кавказскэ къэралыгъо чIыопс биосфернэ заповедникэу Х.Г. Шапошниковым ыцIэ зыхьырэр Фестивалым хэлэжьагъ. АНО «Агентство социально-культурных инициатив ТалантиДА» зыфиIорэр игъусэу мобильнэ планетарием кIэлэеджакIохэр нэIуасэ фашIыгъэх, ащ къыщагъэлъэгъогъэ полнокупольнэ фильмэр Кавказ ичIыопс фэгъэхьыгъагъ.

Урысые географическэ обществэу Адыгэ Республикэм щыIэм и НыбжьыкIэ проектэу къыгъэлъэгъуагъэхэр географием, туризмэм, шъолъырым афэгъэхьыгъагъэх.

УФ-м и Федеральнэ таможеннэ къулыкъу испециалист-кинологхэм хэушъхьафыкIыгъэу агъэсэгъэ хьэхэр ягъусэхэу наркотикхэм, Iашэхэм, нэмыкIэу хэбзэгъэуцугъэм димыштэхэрэр къызэрагъотыщтхэм, хьэхэр ащ фэдэ Iофмэ зэрафэгъэсагъэхэр къагъэлъэгъуагъ.

Университетым игъусэгъухэр — МЧС-м и Къэралыгъо ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэмрэ МКъТУ-м икIэлэегъаджэхэмрэ студентхэмрэ интерактивыр рагъэкIокIыгъ, мэшIогъэкIосэ сэнэхьатым ащ хищагъэх.

Наукэм и Фестивалэу МКъТУ-м щыкIуагъэр шIэныгъэм, технологиехэм ыкIи гукъыдэчъхэм ямэфэкI шъыпкъэ хъугъэ. Ащ къыгъэлъэгъуагъ неущрэ мафэр зыIэ илъыщтхэр шIэныгъэм лъыбанэхэрэр арэу зэрэщытыр.