Я XXVII-рэ Урысые агропромышленнэ къэгъэлъэгъонэу «Бжыхьэ дышъэр – 2025-рэ» зыфиIорэм МКъТУ-р хэлажьэ
Мэкъу-мэщ къэгъэлъэгъонэу «Бжыхьэ дышъэр — 2025-рэ» Москва и Тимирязев Гупчэ щэкIо. Адыгэ Республикэри ащ хэлажьэ. Урысыем ишъолъырхэм ягъэхъагъэхэр ащ къыщагъэлъагъох, джащ фэдэу чIыгъэшIухэр, мэкъумэщ техникэр, Iэмэ-псымэхэр ыкIи джырэ уахътэм диштэхэу мэкъумэщ-къы¬дэгъэкIыжьыным ищыкIагъэхэр, былым лъэпкъышIухэм якъыхэхынкIэ Iофтхьабзэу зэшIуахыщтхэм афэгъэхьыгъэхэр ащ хэхьэх. УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ ыкIи и Правительствэ яIэпыIэгъоу ар рагъэкIокIы.
Хабзэ зэрэхъугъэу, мэкъу-мэщым и Мафэ ипэгъокIэу къэгъэлъэгъоныр зэхащэ, ВДНХ-м щыкIощтыгъэм къыкIэлъыкIоу, джащ фэдэу гъэхъагъэу ашIыгъэхэр къыщагъэлъагъох, агропромышленнэ комплексым, нэмыкI лъэныкъохэмкIэ хэхъоныгъэхэр щызэхэошIэх, Урысыем ишъолъырхэр ыкIи IэкIыб хэгъэгухэр ащ хэлажьэх.
Къэгъэлъэгъоным хэлэжьагъэхэм ащыщ — Адыгэ Республикэм икIыгъэ лIыкIо купэу АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипащэр. Республикэм истендэу квадрат метрэ 64-рэ хъурэм Адыгеим къыщыдагъэкIыхэрэм ащыщхэр къыщагъэлъагъох, ахэм ахэхьэх адыгэ къуаер, адыгэ щаир, Мыекъопэ минеральнэ псыр, адыгэ щыгъур ыкIи нэмыкIхэр. Республикэм игъэхъагъэхэр зыщыугъоигъэ чIыпIэм мэкъумэщ технопаркэу «Кластер Вавилов» зыфиIорэм илабораторие ехьыщыр инновационнэ гупчэу компаниеу «Русидым» Джэджэ районым щигъэпсырэм нэIуасэ зыщыфашIын алъэкIыщт. Квадрат метри 4 зыубытэу апчым хэшIыкIыгъэ куб теплъэ зиIэм лабораторнэ Iэмэ-псымэхэр зытеплъэгъон плъэкIыщт Iанэр ыкIоцI ит.
Ащ нэмыкIэу лъэныкъо зэфэшъхьафхэу «мэкъумэщ-къыдэгъэкIыжь комплексыр», «езыгъэжьэгъэкIэ чIыгулэжьхэм IэпыIэгъу ятыгъэныр», «унэгъо фермэхэм адеIэгъэныр», «мэкъумэщ-технологическэ классхэр», «инвестиционнэ проектхэр», «къуаджэхэм зэдиштэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIохэрэм нэIуасэ защафашIын алъэкIыщт. Республикэм имэкъумэщ предприятиехэм яIофшIэн зэрэзэхэщагъэри светодиоднэ экраным къыщагъэлъагъо.
«Бжыхьэ дышъэр» къызщызэIуахыгъэ мафэм УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиным Адыгэ Республикэм истенд зэригъэлъэгъугъ. Республикэм гъэхъагъэу иIэхэм Урысыем и Премьер-министрэ ащызгъэгъозагъэхэр АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ мэкъу-мэщымкIэ министрэу Къуанэ Анзауррэ.
Адыгэ Республикэм илIыкIо куп хэтыгъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр, ар научнэ IофшIэнымкIэ ыкIи инновационнэ хэхъоныгъэмкIэ проректорэу Татьяна Овсянниковам къыгъэлъэгъуагъ.
Къэгъэлъэгъоным хэлэжьэгъэныр МКъТУ-кIэ — научнэ-гъэсэныгъэ амалэу апшъэрэ еджапIэм IэкIэлъыр къэгъэлъэгъогъэныр, шъолъырым имэкъу-мэщ отраслым иIахь зэрэхэлъым щигъэгъозэнхэр ары. Адыгеим имэкъу-мэщ отраслым ищыкIэгъэ кадрэхэр гъэхьазырыгъэнхэмкIэ тиуниверситет гупчэу щыт. Университетым хэхьэх мэкъу-мэщымкIэ Научнэ-ушэтэкIо институтыр, мэкъу-мэщ технологиехэмкIэ факультетыр. МКъТУ-р чанэу производственнэ секторым дэлажьэ. Апшъэрэ еджапIэм инаучнэ гъусэгъу компаниеу «RUSEED» ыкIи УрысыемкIэ апэрэу агъэпсыгъэ Агробиотехнопаркэу «Джаджэм» ирезидент.
Ащ фэшъхьафэу, МКъТУ-м бэшIагъэу щагъэцакIэ программэу «Фермерым иеджапIэ», ар Россельхозбанкым, мэкъу-мэщымкIэ АР-м и Министерствэ ыкIи МКъТУ-м зэдашIыгъэ зэзэгъыныгъэм къапкъырэкIы. Ащ ишIуагъэкIэ агробизнесым ылъэныкъокIэ специалистмэ шIэныгъэхэр агъотых, яунэе Iофхэр къызэIуахышъух. Университетым мэхьанэ зиIэ IофшIэнэу ыгъэцакIэхэрэмэ ащыщ кIэлэеджакIомэ адэлэжьэгъэныр, нахьыжьэу сэнэхьатэу къыхахыщтым къыфэгъэущыгъэнхэр.
2022-рэ илъэсым мэкъу-мэщ продукцием ипроизводствэ технологиехэм якафедрэ проектэу «Мэкъу-мэщ классхэр» зыфиIорэр щатIупщыгъагъ, ащ ишIуагъэкIэ нэбгырабэмэ янеущрэ сэнэхьатыр къыхахы. Программэр агъэцакIэфэ я I0-II-рэ классхэм ащеджэхэрэ нэбгырэ 30-мэ егъэджэнхэр акIугъэх мыщ фэдэ лъэныкъохэмкIэ: «Агротехнология» ыкIи «Пчеловодство».
2025-рэ илъэсым «Бжыхьэ дышъэм» темэ шъхьаIэу иIагъэр цифровизациер ары, мэкъу-мэщ отраслым хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт лъэныкъоу ащ хэплъагъэх. Пленарнэ зэхэсыгъоу УФ-м и Правительствэ итхьаматэу Михаил Мишустиныр зыхэлэжьагъэм къыщыхагъэщыгъ цифрэ екIолIакIэхэм, къэралыгъо-унэе зэдэлэжьэныгъэхэм ыкIи непэрэ уахътэм диштэрэ специалистхэм ягъэхьазырын Iофыгъо шъхьаIэхэм зэращыщыр — агроклассхэм къащыублагъэу университетскэ программэхэм анэсыжьэу. А пшъэрылъхэр МКъТУ-м истратегическэ лъэныкъохэм адештэх ыкIи университетым имэхьанэ къагъэшъыпкъэжьы, ар гъэсэныгъэ ыкIи научнэ гупчэу зэрэщытыр къаушыхьатыжьы. Апшъэрэ еджапIэр ренэу ягъусэгъу мэкъу-мэщ хъызмэтшIапIэмэ, хабзэ органхэм ыкIи бизнес-сообществэм, гъэсэныгъэр, наукэр ыкIи практикэр ащ зэрепхых.