Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ шIэныгъэлэжьхэм ясовет хэтхэм апшъэрэ гъэсэныгъэм имоделыкIэ зыфэдэщтыр къафиIотагъ, ащ фэгъэхьыгъэ IофшIэныр зэрэгъэпсыгъэщтыр, шъолъырым иэкономикэ ищыкIэгъэ кадрэхэм ягъэхьазырынкIэ екIолIакIэу фэхъущтхэр.

Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным иунашъо елъытыгъэу апшъэрэ гъэсэныгъэм имоделыкIэ техьэгъэнымкIэ IофшIэнышхо зэшIуахы. 2023-рэ илъэсым къэралыгъом и ЛIышъхьэ Федеральнэ ЗэIукIэм джэпсалъэу къыфигъэхьыгъэм къыщыкIигъэтхъыгъ апшъэрэ еджапIэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм игъо къызэрэсыгъэр, экономикэм ыкIи социальнэ сферэм щылажьэрэ специалистхэм ягъэхьазырынкIэ екIолIакIэхэр кIэу хэхыгъэнхэ зэрэфаем. Ащ дэжьым анаIэ тыраригъэдзагъ анахь дэгъоу советскэ гъэсэныгъэ системэм хэлъыгъэмрэ аужырэ илъэсипшIыхэм зэIуагъэкIэгъэ опытымрэ зэголъхэу зэдагъэфедэнхэр нахь зэрэтэрэзым. 

Ар ипшъэрылъэу мы илъэсым пилотнэ проектыр атIупщыгъ, а проектыр зэхъокIыныгъэхэм афытегъэпсыхьагъ, нэужым  апшъэрэ гъэсэныгъэм фэгъэзагъэмэ зэкIэмэ агъэфедэщт.

Гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ УФ-м и Министрэу Валерий Фальковым иджэпсалъэ къыщыкIигъэтхъыгъ моделыкIэр революционнэу зэрэщымытыщтыр, ау эволюционнэ лъэубэкъоу плъытэмэ зэрэхъущтыр.

— МоделыкIэм техьэгъэшIу хъуныр зыIэ илъыр апэ дэдэ шъоры, университетым иIофышIэ ыкIи икIэлэегъаджэ пэпчъ. Джары пшъэрылъэу къэуцурэр зэхэугуфыкIыгъэмэ нахь тэрэзэу зыкIэхъущтыр. Ар зэкIэхэми зэфэдэу къагурыIэу гъэпсыгъэн фае — министерствэм щылажьэхэрэмэ къащыублагъэу кафедрэм икIэлэегъаджэмэ анэсыжьэу. ЗэхъокIыныгъэхэр егъэджэным уахътэу тырагъэкIуадэрэм нэсыщтхэп, ар зыфэгъэхьыгъэр егъэджэным идэгъугъэ нахьышIу шIыгъэныр, гъэсэныгъэ программэхэр ушъэгъэнхэр, университетмэ яматериальнэ-техническэ базэ гъэпытэгъэныр, специалистэу агъэхьазырхэрэр экономикэм зэрищыкIагъэхэр къыдэлъытэгъэнхэр ары,— къыIуагъ министрэм.

Валерий Фальковым къыхигъэхъуагъ, зэкIэ зэхъокIыныгъэу системэ кIоцIым щыхъухэрэмэ япшъэрылъыр зы—гъэсэныгъэм идэгъугъэ хэгъэхъогъэныр ары. Урысыем ит университетымэ агъэхьазырырэ специалистхэмэ хэгъэгум ипшъэрылъмэ къапкъырыкIыхэзэ адэлэжьэнхэ фае. 

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ къыхигъэхъожьыгъ: «Непэрэ экономикэм етIупщыгъэу технологическэ зэхъокIыныгъэхэр щэхъух, ахэр къызхэкIыхэрэр IофшIэным ибэдзэр зыфэныкъохэрэ лъэныкъохэр ары. Профессиональнэ гъэсэныгъэм ар зэхишIэн ыкIи дэлъэбэкъон фае. ЕкIолIакIэхэр ищыкIагъэх кадрэхэм ягъэхьазырынкIэ, сыда пIомэ хабзэ хъугъахэу гъэсэныгъэ программэм хэтхэр имыкъухэу бэрэ къыхэкIы. Джары апшъэрэ гъэсэныгъэм исистемакIэу тызтехьащтымкIэ профессиональнэ сообществэр къызажэрэр, ар УФ-м игъэсэныгъэ Стратегиеу 2036-рэ илъэсым нэс кIорэм иIэмэпсымэу щыт».

Апшъэрэ гъэсэныгъэм зэхъокIыныгъэ шъхьаIэу фэхъущтхэр: 

·  зыкIыныгъэ шапхъэ зэдаштэ — апшъэрэ гъэсэныгъэр (моделыкIэр зы едзыгъокIэ специалистхэр къыгъэхьазынхэм тегъэпсыхьагъ);

· Егъэджэн пIалъэр специалистыр гъэхьазырыгъэнымкIэ икъунэу щыт. Анахь сэнэхьат хэхыгъэхэмкIэ— инженерхэм, врачхэм, кIэлэегъаджэхэм — еджэгъу пIалъэр зэрэхъущтыр илъэси 5. Илъэси 4-м къыхиубытэрэ гъэсэныгъэ программэхэри щыIэщтых. ГущыIэм пае, туризмэм ыкIи хьакIэегъэблэгъэн индустрием. Илъэси 6 гъэсэныгъэр наукэм фэгъэхьыгъэ лъэныкъохэм атегъэпсыхьэгъэщт;

· къэралыгъо гъэсэныгъэ стандартхэр агъэкIэжьыщтых. Ащ ылъапсэ зыкIыныгъэ иIэщт, социо-гуманитарнэ ыкIи фундаментальнэ Iахьхэм аубытыщт. Апшъэрэ курсхэм IофшIэным ибэдзэр елъытыгъэу профессиональнэ гъэсэныгъэр рагъаджэрэм рагъэгъотыщт;

·  Апшъэрэ гъэсэныгъэмрэ гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэмрэ нахь зэпхыгъэнхэр моделыкIэм къыхеубытэ;

·  егъэджэн-методическэ объединениехэм ахэтхэм азыныкъорэм къащымыкIэу IофшIэн къязытырэмэ ащыщынхэ фае, ахэр ары апшъэрэ гъэсэныгъэ системэм къыкIэлъыкIощтыр зищыкIэгъэщтхэр;

·  магистратурэр апшъэрэ еджапIэхэм ыкIи научнэ институтхэм ащыIэщтых, ащ пае кадрэхэмкIэ ыкIи егъэджэн-материальэ базэхэмкIэ ахэр зэтырагъэпсыхьащтых;

·  гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ УФ-м и Министерствэ университетхэм ыкIи IофшIэн къэзытыхэрэмэ  ягъусэу джырэ уахътэм ящыкIэгъэщт сэнэхьатхэр къыхахых.