Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым программэу «УМНИК-2025-рэ» зыфиIорэм иапэрэ едзыгъо щакIугъ. Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказскэ федеральнэ шъолъырхэмкIэ МКъТУ закъор ары программэу «УМНИК» зыфиIорэмкIэ зэнэкъокъу едзыгъом икъыхэхынкIэ площадкэу хъугъэр.

— Илъэс тешIагъэу ныбжьыкIэ ушэтакIохэмкIэ анахь зэлъашIэрэ программэу «УМНИК» зыцIэм иIофшIэн еублэжьы. Научнэ-ушэтэкIо гукъэкIхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэмакIэ, инновационнэ шIыкIэхэр къафэгъотыгъэнхэмкIэ ар амалышIоу щыт, нэужым ар зэнэкъокъоу «Студенческэ стартапым» щылъыбгъэкIотэжьын плъэкIынэу гъэпсыгъэ. Фондым игрантхэр зэратыгъэ компаниехэу дэгъоу лажьэрэмэ ятарихъ къызэригъэлъагъорэмкIэ, апэрэ лъэубэкъур зыщадзыгъэр зэнэкъокъоу «УМНИКым» текIоныгъэр къызщыдахыгъэ уахътэр ары, — къыIотагъ инновациехэмкIэ Фондэу Ростов хэкум щыIэм илIыкIоу, АНО «Агентство инноваций Ростовской области» зыфиIорэм ипащэуАнна Пушенкэм.

Федеральнэ гукъэкIыр зыфытегъэпсыхьагъэр сэнаущыгъэ зыхэлъ шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэм ыкIи специалистхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр, ащ фэдэхэм яинновационнэ IофшIэн хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэхэр ары, джащ фэдэу грантовэ IэпыIэгъоу сомэ 500 000 ятыгъэным, ащкIэ япроектхэр агъэцэкIэнхэм коммерцие IофхэмкIэ лъагъэкIотэнхэм афэшI.

Адыгэ Республикэм щыIэ Фондым илIыкIоу щытыр научнэ IофшIэнымкIэ ыкIи инновационнэ хэхъоныгъэмкIэ МКъТУ-м ипроректорэу Татьяна Овсянниковар ары, Iофтхьабзэм изещэкIуагъ.

— ТиуниверситеткIэ мы Iофыгъом мэхьанэшхо иI ыкIи тыкъеIэты, пшъэдэкIыжьи ащ дакIоу зэрэтхьырэр къыдгурэIо. Тэ тэлъэгъу ныбжьыкIэ ушэтакIохэм гукъэкIхэр къызэрагъэлъагъорэр, ахэм тинеущрэ мафэ зэрахъокIын зэралъэкIыщтыр. Университетым ыкIи программэм япшъэрылъыр — ахэмэ апэрэ лъэубэкъур адзынымкIэ IэпыIэгъу афэхъунхэр, ягукъэкI проектхэр шъыпкъэ шIыгъэнхэр ары, — къыIотагъ Татьяна Анатолий ыпхъум.

Мы илъэсым Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказскэ федеральнэ шъолъырхэм яушэтакIохэмэ япроектхэр зэхаугъоягъэх. МКъТУ-м проект 12 лъэныкъо анахь пэрытхэмкIэ къыщагъэлъэгъуагъэх: гъэсэныгъэ сервисхэм къащыублагъэу медицинскэ ыкIи экологическэ шIыкIэхэм анэсыжьхэу. ГущыIэм пае, студентмэ IэкIыбыбзэхэр зэгъэшIэгъэнхэмкIэ программэ зэхагъэуцуагъ искусственнэ интеллектыр агъэфедэзэ, симуляторэу «Дента-Азбука» зыцIэу стоматологием фэзгъасэхэрэр агъэпсыгъ, джащ фэдэу фитопрепаратэу «VitaLips» лабиальнэ герпесым пэуцужьрэмкIэ шIыкIэ шъхьафэу къагъэлъэгъуагъ.

Технологическэ инновациехэр аушэтыгъэх: зэнэкъокъум хагъэлэжьагъ проектэу амалышхо къэзытырэ мембранэу щэ-къоепсыр зыукъэбзырэр, индукционнэ-акустическэ кабелеискателыр, джащ фэдэу чIыдагъэр пшахъом зэрэхагъэкIыжьырэ ыкIи зэраукъэбзыжьырэ технологиер. Псауныгъэмрэ щынэгъончъэнымрэ афэгъэхьыгъагъэх машIом щыухъумэгъэ пчъэхэу сэкъатныгъэ зиIэхэм яунэхэм, медучреждениехэм апае къаугупшысыгъэхэр, дзэкIолIмэ афагъэхьазырырэ гъомлапхъэхэр. Мэкъу-мэщыр ыкIи биотехнологиехэр зынаIэ зытырадзагъэмэ ащыщыгъэх.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, МКъТУ-р дэгъу дэдэу мы программэм ыпэкIэ зэрэхэлэжьагъэр: 2023-рэ илъэсым щыIэгъэ зэнэкъокъум студенткэу Диана Бужко ыкIи тиIофышIэу Кудайнет Саидэ хэгъэгум иинноватор ныбжьыкIэ анахь дэгъу 250-мэ ахэхьагъэх, ащкIэ университетым инаучнэ кадрэхэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэиныр къагъэшъыпкъэжьыгъ.