Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым я VII-рэ Дунэе научнэ-практическэ конференциеу «Наукэмрэ гъэсэныгъэмрэ япхыгъэ упчIэ шъхьаIэхэр» зыфиIорэр щыкIуагъ. Ащ зэрипхыгъэх Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм ыкIи IэкIыбым яакадемическэ сообществэхэм ялIыкIохэр.

Iофтхьабзэм изэхэщэкIуагъэр МКъТУ-р ары. Мыгъэ конференциер зэхэпхъагъэ шапхъэм илъэу рагъэкIокIыгъ — очнэу ыкIи онлайнэу, ащ къыхэкIэу хэлажьэрэмэ япчъагъэ нахьыбэ хъугъэ. УпчIэ шъхьаIэхэм атегущыIэнхэу конференцием хэлэжьагъэх кIэлэегъаджэхэу, аспирантхэу, шIэныгъэлэжьхэу Таджикистан, Узбекистан, Абхъазым, Беларусым ыкIи Урысыем ащыщхэр.

Научнэ программэу конференцием иIагъэм лъэныкъуабэ къызэдиубытыщтыгъэ: техническэ ыкIи естественнэ наукэмэ къащегъэжьагъэу гуманитарнэ ыкIи социальнэ-экономическэ ушэтынмэ анэсыжьэу. Непэрэ уахътэм диштэрэ гъэсэныгъэ практикэхэм ыкIи инновационнэ екIолIакIэхэмкIэ зэдэгощагъэх.

Секциеу «Перспективы производства снековой продукции функционального назначения» зыфиIорэм изэхэсыгъо зэрищагъ стандартизацием, метрологием ыкIи товарнэ экспертизэм якафедрэ ипащэу, техническэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, доцентэу Тазэ Заретэ. Хэлажьэрэмэ производствэ лъэныкъохэу функциональнэ снекхэм атегущыIагъэх — продуктхэу цIыфым иэнергетическэ ыкIи ибиологическэ щыкIагъэхэр дэзыгъэзыжьыхэрэмэ.

Зэхэсыгъом къыдыхэлъытагъэу социологическэ ыкIи маркетинговэ ушэтынхэм язэфэхьысыжьхэр къыраIотыкIыгъэх, бэдзэрым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм япхыгъэ анализэу ашIыгъэхэми ашъхьэ къырахыгъ. Темыр Кавказым ишъолъыр къыщыкIыхэу гъомлапхъэ зыхашIыкIыхэрэр зэрагъэшIагъэх, научнэ екIолIакIэу иIэхэмкIэ предложениехэр къахьыгъэх, производствэм хэтхэм азыфагу зэнэкъокъуныгъэ илъынымкIэ, ащ къыхэкIэу продукцием идэгъугъэ хэгъэхъогъэнымкIэ шIэгъэн фаехэм атегущыIагъэх.

Техническэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, товароведением ыкIи товархэм яэкспертизэ якафедрэ идоцентэу Ольга Мариненкэм зэрищагъ ятIонэрэ секциеу — «Вторичные сырьевые ресурсы и отходы: интеграция в современную экономику замкнутого цикла» зыфиIорэм изэхэсыгъо. Гъомлапхъэ ыкIи къыдагъэкIыжьырэ промышленностым къапыкIырэ пыдзафэхэр ятIонэрэу гъэфедэгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ инновационнэ екIолIакIэхэм атегущыIагъэх, ащ фэдэхэм нахь экологичнэу ыкIи ресурсыр къэухъумэгъэным факIоу зэрэхъурэр къыхагъэщыгъ.

Хэлажьэрэмэ резолюциеу аштагъэм апэрэ лъэубэкъухэр къыщынэфагъэх: бизнесымрэ къэралыгъомрэ язэдэлэжьэныгъэ изегъэушъомбгъун; инновациехэр ятIонэрэу къыдагъэкIыжьрэмэ яхьылIэгъэныр; цIыфхэм къэбарыр нахь алъыгъэIэсыгъэныр; экономическэу экологичнэ гукъэкI зиIэхэр кIэгъэгушIугъэнхэр; агъэкIодыжьрэм эффектэу къытырэр зыфэдэр зэгъэшIэгъэныр. Секцием нэрылъэгъоу хигъэунэфыкIыгъ пыдзафэхэр гумэкIыгъоу зэрэщымытхэр, ахэмэ уасэ зэряIэр, екIолIэкIэ тэрэз къафэбгъотмэ, экономикэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным ылъэныкъокIи экологием икъэухъумэнкIи шIуагъэ къызэрахьыщтыр къэнэфагъ.

Секциеу «Современные технологические решения для повышения эффективности сельскохозяйственного производства» ыкIи «Научные принципы организации агропромышленного производства» зыфиIорэр зэрищагъ мэкъу-мэщ продукцием итехнологиехэм якафедрэ ипащэу Мамсыр Нурбый. Зэхэсыгъом ушэтын IофшIагъэхэу лъэныкъуабэ зэдэзыубытыхэрэр къыщатыгъэх — генетикэм селекциехэм ыкIи агротехнологиехэм къащегъэжьагъэу мэкъу-мэщ производствэм ицифровизацие, биоэкономикэм ыкIи стратегическэ планированием анэсыжьэу. Анахьэу секцием изэхэсыгъо хэлажьэрэмэ анаIэ зытырадзагъэр мэкъу-мэщ отраслыр ом изытетэу зэхъокIырэм зэрэдиштэрэ-димыштэрэ лъэныкъор ары. Былымышъхьэ пчъагъэм хэгъэхъогъэныр, мэкъу-мэщ культурэхэм якъэгъэкIын епхыгъэ упчIэхэр ыкIи регенеративнэ чIыопсым дезыгъэштэрэ фермерствэм игугъапIэхэр зыфэдэхэр къыщаIэтыгъэх. КъыкIагъэтхъыгъ наукэмрэ практикэмрэ зэхэщэгъэнхэм ямэхьанэ, генофондым икъэухъумэн, чIыгу лэжьынымкIэ технологиехэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным IофыгъошIухэр къазэрэкIэлъыкIощтхэр. Зэхэсыгъом икIэухым мэкъумэщышIэхэм, шIэныгъэлэжьхэм ыкIи гъэIорышIакIохэм апае предложениехэр къахьыгъэх, шъолъыр ыкIи дунэе зэдэлэжьэныгъэмкIэ лъэныкъохэр агъэнэфагъэх.

Ащ уж къэкIыгъ секциеу — «Региональные аспекты развития аграрного сектора экономики» — ар зэрищагъ мэкъу-мэщ технологиехэм якафедрэ идоцентэу Юрий Чумаченкэм. ЧIыгум идэгъугъэ, мэкъу-мэщ культурэмэ зэряшIушIэхэрэм, ащ изэхэщэн Iофхэр, мэкъу-мэщ практикэхэр чIыопсым изытет хэгъэгъозэжьыгъэным пае шIэгъэн фаехэм атегущыIагъэх. Докладхэр темэ зэфэшъхьафыбэмэ афэгъэхьыгъагъэх — шъоущыгъу зыхашIыкIырэ гыныплъыр агъэбэгъоным, джащ фэдэу натрыфым ыкIи биохимическэ амалхэр ушэтыгъэнхэм, ыкIи нэмыкIхэм.

Секциеу «Актуальные вопросы современных исследований в системе гуманитарного знания» зыфиIорэм изэхэсыгъо зэрипхыгъэх лъэныкъуабэхэу гуманитарнэ шIэныгъэмэ апылъхэр ыкIи секциищэу джыри зэтеутыжьыгъагъ, зезыщагъэхэр научнэ IофшIэнымкIэ ыкIи инновационнэ хэхъоныгъэмкIэ проректорэу Татьяна Овсянниковар, социологие шIэныгъэхэм якафедрэ идоцентэу Цэй Заир, философием, социологием ыкIи педагогикэм якафедрэ идоцентэу Анжела Безруковар. Зэхэсыгъомэ ахэлэжьагъэхэр зытегущыIагъэхэр социокультурнэ Iофхэр, гъэсэныгъэ цифровизациер, ныбжьыкIэхэм уасэ зыфашIыхэрэр гъэнэфэгъэнхэр, гуманитарнэ лъэныкъом технологиякIэхэр щыгъэфедэгъэнхэр ыкIи нэмыкIхэр.

Научнэ IофшIэным игъэIорышIэн ипащэу ЛIыхъурэе Марзет зэрищагъ секциеу «Теория и практика обучения, развития, воспитания в современном образовательном процессе» зыфиIорэр, ащ цIыфыбэ хэлэжьагъ, егъэджэным, гъэсэным екIолакIэу непэрэ лъэхъанэу зэкIэ псынкIэу зыщызэблэхъугъэ хъурэм къыфагъотыхэрэм атегущыIагъэх. Докладмэ гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фэгъэхьыгъэ упчIабэ къыщаIэтыгъ — ублэпIэ звеном къыщегъэжьагъэу апшъэрэ еджапIэм нэсэу. Анахьэу анаIэ зытырадзагъэр кIэлэеджакIо цIыкIумэ гущыIэныр тэрэзэу зэрагъэшIэным епхыгъэ теоретическэ шапхъэхэр ыкIи гъэсэныгъэ учреждениехэм щынэгъончъэу зэрэщызекIощтхэ культурэр. Научнэ-ушэтэкIо IофшIэнэу студентмэ агъэцэкIагъэхэр къыхагъэщыгъэх. Секцием иIофшIэн къыгъэлъэгъуагъ егъэджэн Iофым хабзэхэмрэ екIолIакIэхэмрэ зэгъусэхэу ащыбгъэфедэн зэрэфаер, арэущтэу уахътэм къыздихьырэ гумэкIыгъохэр дэбгъэзыжьышъущтых.

Секциеу «Государственное управление в России: проблемы, стратегии и перспективы» зыфиIорэм изэхэсыгъо конституционнэ гъэпсыным, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэным икафедрэ ипащэу Болэкъо Мариэттэ зэрищагъ. Къэралыгъо IофшIэныр зэолIэрэ лъэныкъохэу щыIэныгъэм къыхэкIыхэрэмэ зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр атегущыIагъэх. Административнэ системэм истратегие, къэралыгъо программэхэм шIуагъэ къатэу ягъэцэкIэн, гъэIорышIэн процессхэр гъэкIэжьыгъэнхэм ыкIи нэмыкI лъэныкъуабэхэм ягугъу щашIыгъ.

Дунэе зэдэгущыIэгъум иплощадкэу МКъТУ-р зэрэщытыр хабзэ хъугъэ. КъэгущыIагъэмэ зэкIэмэ яIахьышхо халъхьагъ научнэ гъэсэныгъэм ихэгъэхъон, къэралыгъо зэпхыныгъэхэм, уахътэм къыгъэуцурэ упчIэхэм яджэуапыгъэх. Конференцием хэлэжьагъэмэ яIофшIагъэхэр къызэрагъэлъэгъуагъэхэм адакIоу неущрэ мафэм инаучнэ ушэтынхэм якIурэ лъэубэкъухэр ашIыгъэх.