Мы тхьэмафэм Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым я IX-рэ ЗэIухыгъэ апшъэрэ еджэпIэ чемпионатэу «Профессионал ныбжьыкIэхэр» (WorldSkills Russia) зыфиIорэр щэкIо, ащ зэфэшъхьаф лъэныкъохэкIэ зызыгъэхьазырырэ студентхэр къыугъоигъэх.

Чемпионатыр площадкэшхо афэхъугъ профессиональнэ IэпэIэсэныгъэ къэзгъэлъагъохэрэм, опытымкIэ зэхъожьыхэрэм, сэнэхьатэу тапэкIэ яIэщтым пэшIорыгъэшъэу зыщызгъэгъуазэхэрэм.

Лъэныкъоу «Финансы» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу чемпионатым хэлажьэхэрэр Мыекъуапэ икъэлэ бюджет Iоф дашIагъ. Апэрэ мэфэ дэдэм бюджетым хъарджэу ыкIи федэу иIэр зэфэхьысыжь ашIын фэягъэ, щыкIагъэу е къелыгъэу къыхэщыхэрэр къыхагъэщын, мылъкур къызхэкIырэр агъэнэфэн, ау анахь шъхьэIагъэр — гъэIорышIэн шIыкIэхэу бюджетым тэрэзэу гъэфедэгъэнымкIэ къыфагъотынхэр ары. ЯтIонэрэ мафэм студентмэ зэфахьысыжьыгъ финансовэ-хъызмэт IофшIэнэу ПАО «ЗАРЕМ-м» ыгъэцакIэрэр, IофшIапIэм ахъщэу къычIинэн ылъэкIыщтхэмкIэ е якъызэтегъэнэжьыгъэнымкIэ предложениехэр къахьыгъэх. Профессиональнэ экспертмэ гъэцэкIэнмэ уасэ афашIыщтыгъэ.

Лъэныкъоу «Фармацевтикэм» МКъТУ-м ыкIи КубГМ-м ястудентхэр щызэнэкъокъугъэх. Хэлажьэрэмэ яIэпэIэсэныгъэ лъэныкъуабэ къызэрэзэдиубытырэр къыхагъэщыгъ, ахэр техническэ Iофхэм къащегъэжьагъэу, коммуникативнэ ыкIи уцыщэ тучанхэм анэсыжьэу щытыгъэх. Апэрэ зэнэкъокъу мафэм хэлажьэрэмэ гъэцэкIэнэу яIагъэхэр уцхэр зэраштэщтхэм, ахэмэ гъэтIылъыпIэ тэрэз зэрафашIыщтым, уцыщэ тучанмэ ащэным фагъэхьазырырэ уцхэм язытет, уцхэр зэрэхъухэрэм ауж итыгъэх. Аужырэ едзыгъоу а Iофым фэхъугъэр уц лъэпкъ 40  фармакологическэ купхэмкIэ зэтефыгъэхэу гъэтIылъыпIэхэм ачIалъхьанхэ зэралъэкIыгъэр ары. ЯтIонэрэ мафэм хэлажьэхэрэр фармацевтическэ менеджментым ылъэныкъо дэлэжьагъэх. Зэнэкъокъухэрэмэ лъэтегъэуцо афашIыгъ ыкIи къагъэлъэгъуагъ уц линейкэу «ТераФлю» зэрэпщэщтыр, джащ фэдэу бэдзэрыр зыфэдэр къыхэгъэщыгъэныр, ар зэфэхьысыжь зэрэпшIыщт шIыкIэм ышъхьэ къырахыгъ. Ящэнэрэ едзыгъом студентхэр уцхэм яшIын пылъыгъэх, ахэр пытэхэуи, псыкIэ шIыгъэхэуи, шъабэхэуи щытыгъэх, врачмэ ярецептхэмкIэ, медицинскэ ыкIи ветеринарнэ организациехэм къагъэнэфэгъэ шапхъэхэмкIэ агъэцэкIагъ. Аужырэ едзыгъом къыдыхэлъытагъэу уцыщэ тучаным иассортимент мэкIаем къытыралъхьагъ, щэфакIомэ яупчIэхэм джэуапхэр къаратыжьыгъэх, уцхэр ащагъэх, уцхэр зыхэлъ фэшъхьаф товархэр.

Лъэныкъоу «БизнесымкIэ программнэ шIыкIэу щыIэхэр» зыфиIорэм хэлажьэрэмэ прикладной программнэ гъэпсынэу зэхагъэуцуагъэр къагъэлъэгъуагъ, ар хэушъхьафыкIыгъэ организациеу хэхыгъэ пшъэрылъхэр зыгъэцакIэрэм фэгъэхьыгъэу щыт. МэфитIум къыкIоцI хэлажьэрэмэ сессииплI акIугъ, ахэмэ ахэлэжьэгъэ студентмэ транспортнэ компанием щылажьэрэмэ апае программнэ шIыкIэхэр къаугупшысыщтыгъэх. IофшIэныр макIофэ зэнэкъокъухэрэмэ приложениехэм яинтерфейсхэр зэхагъэуцощтыгъэх, хэгъэщыгъэ функциональнэ модульхэр агъэпсыщтыгъэх, ащ дэжьым техническэ шапхъэхэр шIокI имыIэу агъэцакIэщтыгъэх. ТапэкIэ ащ хэлажьэрэмэ джыри сессиитIу къяжэ, ахэмэ мобильнэ версие зиIэ приложениер зэхагъэуцонэу щыт, джащ фэдэу проектым ифинансовэ лъэтегъэуцо заказчикым фагъэхьазырын фае.

Лъэныкъоу «Флористикэр» хабзэ зэрэхъугъэу ЗэIухыгъэ апшъэрэ еджэпIэ чемпионатым чIыпIэшхо щеубыты, 2017-рэ илъэсым къыщыублагъэу арэущтэу щыт. Яплощадкэ хьакIэхэр ренэу къырещалIэх, сыда пIомэ, ахэмэ ямышIыкIэ екIолIакIэхэр ащ къыфагъотых, эстетичнэу IофшIэным екIуалIэх. Зэнэкъокъухэр мэфитIум къыкIоцI кIуагъэх. Апэрэ мафэм хэлажьэхэрэр дэлэжьагъэх темэу «Композиция для лобби отеля» зыфиIорэм ыкIи ошIэ-дэмышIэ гъэцэкIэнэу — «Украшение под образ» зыцIэм. мыхэмэ адэлэжьагъэхэм креативнэу гупшысэшъухэу, стрессхэм апэшIуекIошъухэу, уахътэр зэхашIэу, ямышIыкIэ пшъэрылъхэр агъэцэкIэшъухэу хъугъэх. ЯтIонэрэ мафэм джыри IофитIу агъэцэкIэн фэягъэ — «Композиция с использованием горшечных растений» ыкIи хабзэ зэрэхъугъэу «Украшение для невесты, заменяющее букет» зыфиIохэрэр. Мыхэр агъэцэкIэнхэм фэшI нысэм иобраз агъэнэфагъ, ащ елъытыгъэу хэлажьэрэмэ авторскэ екIолIакIэхэр къыфагъотыщтыгъэх. IофшIэнхэм уасэ зэрафашIыщтхэр пчъагъэу гощыгъагъэх: къабзэу къызэрашIырэр, техникэу къыхахыгъэм зэрэдиштэхэрэр, зэмылIэужыгъоныгъэр, материалым икъэухъумэн епхыгъэ Iофхэр, конструкцием ищынэгъончъагъ, къиныгъоу пылъыр ыкIи нымыкIхэм къашIырэр зэратекIырэр.

Лъэныкъоу «Тыкъэзуцухьэрэ дунаим икъэухъумэн» зыфиIорэм иапэрэ мафэ жьэу ушIоигъэр къызхэкIыгъэхэр ауплъэкIущтыгъэх. Хэлажьэрэмэ зэфэхьысыжь ашIынэу щытыгъ технологическэ процессхэу хъызмэтшIапIэм щыкIохэрэр зыфэдэхэр, къытIупщырэ пыдзафэмэ яшIоигъэ зынэсырэр, чIыопсым икъэухъумэн епхыгъэ Iофтхьабзэ зэкIэлъыкIохэм язэхэгъэуцон.  Зэнэкъокъур макIофэ студентхэм Iоф дашIагъ профессиональнэ измерительнэ оборудованием: аэродинамическэ шапхъэу газовэ-жьэу къакIорэм иIэр макетым ивентиляционнэ системэ епхыгъэу ашыщтыгъэ. КIэухэу а зэнэкъокъум фэхъугъэр зиягъэ къакIоу агъэфедэхэрэр нахь макIэ шIыгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэр ары. Хэлажьэрэмэ къыдалъытагъ пхъэр къыдэзыгъэкIыжьырэ хъызмэтшIапIэм макъэр нахь макIэ зышIырэ Iофыгъохэри, санитарнэ-гигиеническэ шапхъэхэм адештэхэми щыгъэнэфэгъэныр.

Лъэныкъоу «Урбанистикэр ыкIи къэлэ псэолъэшIыныр» зыфиIорэм щызэнэкъокъугъэх экологическэ факультетым икомандитфыр, ахэр лъэныкъохэу «Ландшафтнэ архитектурэр», «Мэз Iофыр» ыкIи «МэшIо щынэгъончъэныр» зыфиIохэрэм ащеджэх. Проектхэм язэхэгъэуцон хэлэжьагъэх, къалэу Мыекъуапэ ущыпсэуныр Iэрыфэгъу шIыгъэным а проектхэр атегъэпсыхьэгъагъэх. Апэрэ зэнэкъокъу мафэм хэлажьэхэрэр къэбарэу аIэкIэлъмэ ясистематизацие дэлэжьагъэх, гумэкIыгъохэр зэфахьысыжьыгъэх, шъолъыр хэхыгъэу хэхъоныгъэхэр чIыпIэр игъэкIотыгъэу зэтегъэпсыхьэгъэныр ыкIи къэлэ планированием иэлементхэр ащ хэгъэщагъэхэу. ЯтIонэрэ мафэм зэтырагъэпсыхьанэу къыхахыгъэ площадкэм фэгъэхьыгъэ предложениехэр къахьыгъэх. ЗэкIэ проектхэр шъхьафит экспертым фагъахьыгъэх — архитектурэмкIэ ыкIи къэлэ псэолъэшIынымкIэ Адыгэ Республикэм и Комитет итхьаматэ игуадзэу Марина Градковам.

Лъэныкъоу «Предпринимательствэр» зыфиIорэм щызэнэкъокъугъэхэр технологическэ факультетым, экономикэм ыкIи гъэIорышIэным яфакультет, мэкъу-мэщ технологиехэм яфакультет ястудентхэр ары. Конституционнэ гъэпсынымкIэ, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэнымкIэ МКъТУ-м икафедрэ идоцентэу Надежда Продиблох эксперт шъхьаIэу ащ иIагъ. Апэрэ мафэм хэлажьэрэмэ ябизнес гукъэкIхэр къыраIотыкIыгъэх, продуктэу е фэIо-фашIэу къагъэлъагъорэм икъэбархэм ащагъэгъозагъэх. Ащ къыкIэлъыкIоу хэлажьэрэмэ модулыр ашIыгъ, ар целевой аудиторием ихабзэхэм атефэу гъэпсыгъагъэ: клиентэу ежьхэм яIэрэм ипортрет зэхагъэуцуагъ, ар маркетинговэ ушэтынхэм къапкъырыкIыгъэ Iоф. Джащ фэдэу бизнес-планхэу модульхэу «Маркетинговое планирование» ыкIи «Организация рабочего процесса» зыфиIохэрэмэ къадыхэлъытагъэхэр къаухъумагъэх. ОсэшIхэм анахьэу анаIэ зытырадзагъэр пшъэрылъхэу SMART-моделымкIэ агъэнэфагъэхэр ары, зэфэхьысыжьыр зэрашIыгъэр, маркетинговэ стратегием икъэгъэшъыпкъэжьын ыкIи бизнес-процессхэм япхырыщын. ЯIтонэрэ мафэм хэлажьэрэмэ IофшIэныр падзэжьыгъ, модульхэу «Технико-экономическое обоснование проекта» ыкIи «Продвижение и презентация фирмы (проекта)» зыфиIохэрэмкIэ пшъэрылъхэр агъэцэкIагъэх. Студентмэ ахъщэу текIодэщтыр зыфэдизыр къалъытагъ, хъарджхэм ыкIи федэхэм ябюджет зэхагъэуцуагъ, Адыгэ Республикэм  предпринимательствэм ылъэныкъокIэ IэпыIэгъоу къытын ылъэкIыщтхэри къыдалъытагъэх. КIэухым проектыр экспертнэ комиссием ыпашъхьэкIэ къаухъумагъ.

Лъэныкъоу «Туризм» зыфиIорэмкIэ зэнэкъокъухэр шъхьаф-шъхьафэу рагъэкIокIыгъэх, туристическэ агентствэмэ яменеджерхэм яIофшIэн нахь апэблагъэу агъэпсыгъагъ. Апэрэ зэнэкъокъу мафэм ащ хэлажьэхэрэр Iофым фэгъэхьыгъэ зэдэгущыIэгъухэм ахэлэжьагъэх: хъугъэ-шIагъэр къаугупшысынэу щытыгъ — клиентыр къяуалIэ, щегъэгъуазэх яунагъоу нэбгырищ хъухэрэр Тыркуем зэрэбыбыщтхэмкIэ, пакетнэ тур къаратынэу ар къыкIэлъэIу. КъызкIэлъэIугъэр фагъэцэкIэным, ащ фэшъхьафэу, ащ шIоигъоныгъэу иIэхэри къыдалъытэнхэм пае предложениеу щыIэхэр зэхафыгъэх, туризмэм ылъэныкъокIэ критериеу щыIэхэр къызфагъэфедагъэх, уасэу а уахътэм бэдзэрым къыщекIокIыхэрэр, хьакIэщхэр зыфэдэхэр, фэIо-фашIэхэу къагъэлъагъохэрэр, нэужым электроннэ лъэтегъэуцор клиентым фагъахьыгъ. Ащ итыгъэх хэгъэгум фэгъэхьыгъэ къэбарыр, гъогоу зэрыкIощтхэр, хьакIэщэу зычIагъэтIысхьащтхэр. Ащ къыкIэлъыкIорэ десэу агъэцэкIагъэр мультиактивнэ турэу Карелием фэгъэхьыгъэр зэхэгъэуцогъэныр арыгъэ. ЯтIонэрэ мафэм хэлажьэрэмэ ашIын фэягъ гупшысэ куу зыхэлъ проектнэ гъэцэкIэныр: Адыгэ Республикэм ит поселкэу Гъозэрыплъэ турист купышхохэр къещэлIэгъэнхэмкIэ комплекснэ екIолIакIэ къыфэгъотыгъэныр, эффект къэзытыщт шIыкIэхэр гъэфедэгъэнхэр ары. Ащ елъытыгъэу зекIо Iофым гумэкIыгъоу хэлъхэр къыхэгъэщыгъэнхэр, туристическэ инфраструктурэм хэплъэжьыгъэныр, къэралыгъо, общественнэ ыкIи бизнес IэпыIэгъухэри гъэфедэгъэнхэр. IофшIэным хэхьагъэх зэфэхьысыжьхэу статистическэ къэгъэлъэгъонхэм къапкъырыкIыгъэхэр, бэдзэр конъюнктурэр ыкIи тыкъэзыуцухьэрэ дунаим инэшанэхэр зыфэдэхэр шIыгъэнхэр. КIэухым, туризмэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фэгъэхьыгъэ  авторскэ концепцием  лъэтегъэуцо фашIыгъ.

Непэ экспертнэ комиссием уасэхэр афешIы IофшIэнхэм. Неущ анахь дэгъухэм ацIэхэр тшIэщтых.

Я IX-рэ ЗэIухыгъэ апшъэрэ еджэпIэ чемпионатэу «Профессионал ныбжьыкIэхэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэхэу сэнэхьатхэм якъыхэхын афэгъэхьыгъэ  мастер-классхэр кIэлэеджакIохэм афызэхащагъэх. Мастер-класс пэпчъ лъэныкъуабэ зэдиубытыщтыгъэ, теориер, практикэр нэмыкIхэр халъытагъэх.

Мастер-классэу «Сэ — сыкриминалист!»

Елена Курбановар зиIэшъхьэтетыгъэ кIэлэеджакIохэмэ криминалистикэм ылъапсэхэр зэрагъэшIагъэх. БзэджэшIагъэм икъыхэгъэщын, бгъэунэфыныр, Iэхъуамбэмэ ялъэужхэр гъэнэфэгъэнхэм ахэр дэлэжьагъэх. Дактопорошокыр, ыкIи дактосканерыр агъэфедэзэ, кIэлакIэмэ криминалистическэ экспертизэ шъыпкъэ ашIыгъ. Агъэнэфагъэ бзэджашIэм икомпозиционнэ портретым изэхэгъэуцон лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ — нэбгырэ пэпчъ фотороботхэм язэхэгъэуцонкIэ специалист Iофыр ыгъэцэкIагъ.

Мастер-классэу «Шэф IофхэмкIэ мастер»

Площадкэу бжьэхъуным фэгъэхьыгъагъэм кIэлэеджакIохэм щызэрагъэшIагъ бжьэ унагъохэм язытет, зэрэпсэухэрэр, бжьэхъуным къыкIэкIорэ продуктхэр зыфэдэхэр, джащ фэдагъ шэф Iофэу къыкIакIохэрэри. Ежь-ежьырэу ахэмэ формэхэр къыхахыщтыгъэх, тематическэ квестым хэлажьэщтыгъэх. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр шэф остыгъэхэм ягъэфедэн, якъыдэгъэкIыжьын — ар хэлажьэхэрэмкIэ IофыгъуакIэ дэдэ хъугъэ.

Мастер-классэу «Сэ — сыгеодезист!»

Геодезист сэнэхьатым хэзыщагъэхэ Iофыгъо гъэшIэгъоныгъ. КIэлэеджакIохэр щыгъозагъэх теоретическэ Iахьым, геодезием итарихъ ащ непэрэ уахътэм мэхьанэу иIэм. Практикэм щызэрагъэшIагъ нивелирым ыкIи теодолитым Iоф зэрадэпшIэщтыр, геодезическэ тамыгъэхэр зэфахьысыжьыгъэх.

Мастер-классэу «Сэ — сыпсэолъэшI!!»

Инженернэ джэгукIэ шапхъэм илъхэу игурыт еджапIэу №7-м икIэлэеджакIохэу я 7-рэ классым исхэм мастер-классэу конструированием ылъапсэхэм афэгъэхьыгъэр рагъэкIокIыгъ. Щэчалъэ зэфэшъхьафэу щыIэхэм, ахэмэ яIофшIэн зэрэзэтефыгъэхэр зэрагъэшIагъ, моделэу лъэпкъ шъхьафэу «безмен» зыфиIорэр аугъоигъ, ащкIэ гъэсэныгъэ конструкторыр агъэфедагъ. IофшIэнхэр куп цIыкIухэм ащыкIуагъэх.

Мастер-классэу «Сэ — сымэшIогъэкIуас!»

Урысыем и МЧС Iоф зэришIэрэм кIэлэеджакIомэ зыщагъэгъозагъ, ахэр ошIэ-дэмышIэ Iофхэм, машIохэм ягъэкIосэн япхыгъагъэх. Джащ фэдэу дидактическэ комплексэу «ОшIэ-дэмышIэу машIо къэхъумэ» зыфиIорэри хэтыгъ, ар студентхэу лъэныкъоу «МэшIо щынэгъончъэным» феджэрэмэ агъэхьазырыгъ. МэшIо щынэгъончъэным  епхыгъэ Iофхэр хэлажьэрэмэ зэрагъэшIагъ, тестированиер акIугъ. Практическэ Iахьым кIэлэеджакIомэ мастер-классэу апэрэ IэпыIэгъур зэрарагъэкIыщтым фэгъэхьыгъэр зэхащагъ: фыкъуагъэ зиIэм изытет, ижьыкъащэ изэтегъэуцожьын, лъыр къызэрекIокIырэр, нэмыкIхэр зэхафыгъэх. Урысыем и Минздрав зэкIэ шапхъэхэр къыгъэнэфагъэхэу щыт, ащ елъытыгъэу пшъэрылъхэр агъэцэкIагъэх.

Мастер-классэу «Сэ — сытехнолог!»

Мастер-классым кIэлэеджакIомэ щашIагъ гъомылэпхъэ технологиехэм язытет, псы-шъон зэфэшъхьафхэм якъыдэгъэкIын, ежьхэри технолог IэнатIэмкIэ заушэтыгъ. Джащ фэдэу ушэтын кIэкIхэри ахэм ашIыгъэх, антоцианхэр ыкIи каротиноидхэр къахагъэщыгъэх, шъонхэм федэу къатырэр ыкIи зэрарэу къахьырэр къызхэкIыхэрэр агъэунэфыгъэх.

Мыщ фэдэ профессиональнэ екIолIакIэхэр чемпионатым мэхьанэ зиIэ Iахьышхоу хэтыгъэх, сэнэхьатыр къыхахынхэмкIэ лъэубэкъу дэгъу хъугъэх.

Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым я IX-рэ ЗэIухыгъэ апшъэрэ еджэпIэ чемпионатэу «Профессионал ныбжьыкIэхэр» зыфиIоу зэхищагъэхэр кадрэхэм якъыхэхынкIэ, непэрэ уахътэм диштэрэ гъэсэныгъэ шапхъэхэмкIэ зэрэрагъаджэхэрэр къыгъэлъэгъуагъэх. ТапэкIи ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр университетым лъигъэкIотэщтых, IофшIэныр зытыхэрэмрэ апшъэрэ еджапIэмрэ язэдэлэжьэныгъэ агъэпытэщт. Джыри къэтых егъэжьэпIакIэхэр, джащ фэдэу текIоныгъакIэхэри!